Даслаць навіну
Знайсці
26.08.2019 / 14:52 6

«Калі з'едзеш у 17 гадоў, то проста не вернешся назад». Інтэрв'ю з беларускай, якая перамагла на міжнароднай астрафізічнай алімпіядзе

Павялічыць выяву

Упершыню за 4 гады беларуская каманда астрафізікаў вярнулася з міжнароднай алімпіяды з медалём. Свабода паразмаўляла з бронзавай мэдалісткай Міраславай Булгакавай пра іншапланетнікаў, прэзідэнцкі фонд і будучыню беларускай навукі.

«Я не любіла фізыку клясы да 8-й, напэўна, — прызнаецца Міраслава, дачка рэдактара часопісу ARCHE Валера Булгакава і галоўнай бухгальтаркі Беларускай асацыяцыі журналістаў Алены Казловай. — Але пасьля я папрасіла бацькоў, каб мяне адправілі да рэпэтытара, і праз паўгода ўжо не магла спыніцца».

Любоў да фізыкі прывяла Міраславу ў ліцэй БДУ, на фізыка-матэматычны профіль. У 10-й клясе настаўнік астраноміі Віктар Малышчыц прапанаваў усім наведваць факультатывы рыхтаваньня да алімпіяды. Выкладае ён па-беларуску.

У ліцэі, калі Віктар Васілевіч ці нейкі іншы настаўнік выкладаў па-беларуску, на гэта рэагавалі абсалютна нармальна, ніхто ня скардзіўся, — кажа Міраслава. — Усе ўсё разумелі, і факультатыў у нас ішоў па-беларуску, і зборы да алімпіяды. Ніколі я ня чула нэгатыўных водгукаў».

«У маленькім плянэтарыі 20 чалавек, дыхаць няма чым, а заданьні трэба выконваць»

Павялічыць выяву

Міжнародная алімпіяда, якая сёлета праходзіла ў горадзе Кэстхэй у Вугоршчыне, — гэта найвышэйшы этап. Пачынаецца ўсё са школьнай алімпіяды, пасьля выпраўляюць на раённую, а затым ужо на гарадзкую альбо абласную; далей можна трапіць на нацыянальную.

Зь пераможцаў нацыянальнай алімпіяды і зьбіраюць каманду на міжнародную: абраныя вучні выконваюць заданьні яшчэ адной, дадатковай, алімпіяды, і па яе выніках фармуецца каманда. Сёлета ў беларускай камандзе астрафізыкаў было 5 чалавек.

Павялічыць выяву

«Алімпіяда па астраноміі і астрафізыцы складаецца з практычнага і тэарэтычнага тураў, ёсьць і вельмі важная назіральная частка. На нацыянальнай алімпіядзе гэта звычайна проста мапа зорнага неба, дзе трэба пазначыць пэўныя зоркі ці правесьці лініі нябеснай сфэры.

А на міжнароднай усё ня так, бо назіральны тур складаецца з дзьвюх частак: плянэтарый і начныя назіраньні, калі мы выходзілі глядзець у тэлескоп. Для мяне гэта было самае складанае, бо там давалі 5 хвілін на заданьне, а трэба было яго прачытаць, асэнсаваць, пайсьці навесьці тэлескоп, нешта пазначыць на лісьце адказаў».

Паводле Міраславы, гэты тур «кволенька» напісала амаль уся каманда. У нас асабліва ня вучаць працаваць з тэлескопам, а вінаватае ў гэтым пераважна беларускае надвор’е: прыяжджаеш у поле паглядзець на зоркі, а па ўсім небе аблокі плывуць.

«Плянэтарый — вельмі маленькае памяшканьне, унутры 20 чалавек, дыхаць асабліва няма чым, а заданьні трэба выконваць. І самае складанае заданьне з гэтага туру было ўявіць, што мы апынуліся на Месяцы і бачым зацьменьне Сонца Зямлёй. І трэба было падлічыць, праз колькі часу зойдзе Зямля, праз колькі зойдзе Сонца. Трэба было таксама вызначыць, дзе менавіта мы знаходзімся на Месяцы і як называецца той кратэр».

«Калі ў космасе і ёсьць іншаплянэтныя цывілізацыі, то вельмі далёка, ня ў нашай галяктыцы»

Да таго як заняцца астрафізыкай, Міраслава ўжо ўдзельнічала ў нацыянальнай алімпіядзе ў ангельскай мове.

«Да 4-х гадоў, пакуль не пайшла ў садок, я ня ведала іншай мовы, акрамя беларускай. Але, ведаеце, я не лічу расейскую мову чымсьці чужародным, бо ў мяне сябры размаўляюць па-расейску, настаўнікі па-расейску, я на гэта нармальна рэагую. Проста так склаліся абставіны, што ў нас у краіне шмат хто размаўляе па-расейску. Я магу выкарыстоўваць і тую, і другую мову, для мяне гэта не праблема — а калі што, то й перайсьці на ангельскую».

Захапляцца космасам Міраслава пачала яшчэ ў дзяцінстве, чытала энцыкляпэдыі.

«У мяне зь дзяцінства быў пэўны жах, хваляваньне перад космасам, бо я думала — гэта бясконцасьць, як такое можа быць? Ня верылася, што мы адныя ў такой бясконцай прасторы. Мы, людзі, такія маленькія-маленькія, а космас такі аграмадны. Калі задумаесься пра гэта, то сапраўды страшна робіцца».

Павялічыць выяву

Міраслава не спадзяецца, што мы хутка знойдзем іншаплянэтныя цывілізацыі: у гэтай велізарнай прасторы калі нешта і ёсьць, то вельмі далёка, ня ў нашай галяктыцы. Але на самых першых — і самых далёкіх — касьмічных апаратах «Піянэр» (амэрыканскія касьмічныя апараты, якія запускалі пачынаючы з 1958 г.; «Піянэр-10» і «Піянэр-11» упершыню дасягнулі Юпітэра і Сатурна. — РС) зьмешчаныя пасланьні для іншаплянэтнікаў: там ёсьць касэта, дзе выяўлены чалавек, запісаныя гукі Зямлі. Неўзабаве ў «Піянэраў» скончыцца ядзернае паліва і яны будуць проста вандраваць у космасе — можа, кудысьці і трапяць, але хіба празь мільярд гадоў.

«Касмалёгія мяне цікавіць больш за ўсё, — прызнаецца Міраслава. — Гэта дасьледаваньне эвалюцыі сусьвету, і там больш за ўсё адкрытых пытаньняў. Ведаем пра Вялікі Выбух, але ня ведаем, чым усё скончыцца і ці скончыцца ўвогуле. Яшчэ мяне цікавяць аб’екты зь вялікім гравітацыйным патэнцыялам, напрыклад, «чорныя дзіры» ці «кратовыя норы» — як у фільме «Інтэрстэлар». «Кратовая нара» — гэта гіпатэтычны аб’ект. Калі ўзяць лісьцік, то можна ад аднаго канца да другога прайсьці проста, а можна лісьцік згарнуць, і зрабіць дзірку, і прайсьці наскрозь — гэта і ёсьць «кратовая нара», калі каротка. Такія магчымасьці дасьледаваць сусьвет вельмі інтрыгуюць».

«У нас аграрная IT-краіна, а праграмістаў вылучаюць у асобную касту»

Вядома, Ілан Маск і яго касьмічная праграма цешацца пэўнай папулярнасьцю, але ж шырокай цікавасьці да навукі ў нас няма. Прынамсі, да беларускай, — мяркуе Міраслава.

«У нас аграрная IT-краіна, а праграмістаў чамусьці вылучаюць у асобную касту. У іншых краінах Эўропы такога няма. Але мне хацелася б далей пайсьці ў навуку, хоць навука ў нас, на жаль, у заняпадзе. Цяпер проста сьмешна атрымоўваць у Акадэміі навук 300 рублёў, ну хто туды пойдзе. Але ж, хто б што ні казаў, на фізфаку, ФПМ і паўсюль у БДУ ў нас добрая адукацыя, зь ёю можна быць пасьпяховым навукоўцам. Але ў нас няма магчымасьцяў працягваць гэтую дзейнасьць».

Маладыя навукоўцы часта зьяжджаюць за мяжу, часьцей за ўсё «адток розумаў» ідзе ў Расею і Польшчу. У Расеі нават ёсьць адмысловая праграма для моладзі Russia Study. Трэба падаць свае дасягненьні, дыплёмы алімпіядаў, і найлепшым прапаноўваюць паступленьне без іспытаў у буйныя расейскія ўнівэрсытэты.

Але Міраслава зьяжджаць ня хоча. Яна ўпэўненая: калі зьедзеш у 17 гадоў, то проста ня вернесься назад.

«За перамогу ў міжнароднай алімпіядзе даюць значок, і толькі тым, каго ўхваліць прэзыдэнт»

За перамогу ў міжнароднай алімпіядзе ўзнагароджваюць стыпэндыяй спэцыяльнага фонда прэзыдэнта.

Павялічыць выяву

«Даюць значок «Ляўрэат спэцфонду прэзыдэнта», зь ім можна, наколькі я ведаю, паступаць куды хочаш два гады, — тлумачыць Міраслава. — Праўда, калі я ўдзельнічала ў нацыянальнай алімпіядзе ангельскай мовы, то мне ажно праз год патэлефанавалі пра стыпэндыю. Але значок толькі за міжнародную алімпіяду даецца, і то ня ўсім: толькі тым, каго ўхваліць прэзыдэнт, ня ведаю, паводле якіх крытэраў».

На міжнароднай алімпіядзе Міраславе вельмі спадабалася атмасфэра — больш свабоды. Усе жылі ў студэнцкім інтэрнаце і хадзілі адно да аднаго ў госьці.

«Я жыла зь немкай, з баўгаркай, і мы зь імі па-ангельску размаўлялі, а ўкраінцы хадзілі да нас у госьці. Мне вельмі спадабаліся нашыя пасядзелкі з украінцамі, мы размаўлялі пра ўсё: пра алімпіяду, пра нашыя краіны».

Дзяўчына без экзамэнаў паступіла на факультэт прыкладной матэматыкі БДУ і вельмі чакае пачатку заняткаў. Поруч з вучобаю зьбіраецца далучыцца да нефармальных суполак. Напрыклад, «Атлянтыда» займаецца папулярызацыяй беларускай мовы ў БДУ, а апякуецца ёю акурат студэнт ФПМ; арганізацыя «Вандровар» папулярызуе роварны рух. Таксама на ФПМ ладзяць так званыя «лямпавыя сустрэчы», куды студэнты прыходзяць чытаць вершы, граць на гітары. Мае Міраслава і прафэсійныя пляны.

«У мяне ёсьць ідэя пайсьці ў ліцэй і весьці там факультатывы, — кажа Міраслава. — Ёсьць мара стварыць свой плянэтарый — гэта цяпер папулярна, можна рабіць праграму і для дзяцей, і для дарослых».

Задаволіць сваю цікаўнасьць да космасу, раіць Міраслава, можна ў абсэрваторыі Менскага плянэтарыю (ён працуе зь серады па нядзелю). Можна вывучаць астраномію дома: на сайце Astronomy picture of the day штодзень выкладаюць новыя здымкі космасу, а партал Стэлярыюм — гэта «хатні» плянэтарый, па якім можна вывучаць зорнае неба.

Радыё Свабода

4
Зiма / адказаць
26.08.2019 / 22:43
Вось за што я люблю родную мову што можна казаць як табе больш да спадобы. Эуропа, плянэтарый, пiянэр. У слоунiке гэта пiшуць iнакш, ну дык што? Мне так больш падабаецца.
2
меркаванне / адказаць
27.08.2019 / 11:04
Вельмі цікава. Поспехаў у навуке і ўсяго найлепшага ў асабістым жыцці!
1
Жвір / адказаць
27.08.2019 / 14:50
«Калі ў космасе і ёсьць іншаплянэтныя цывілізацыі, то вельмі далёка, ня ў нашай галяктыцы»
Josc` i ū našaj. I nie adna.
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30