Даслаць навіну
Знайсці
01.11.2019 / 09:32 17

У Беларусі рэфармуюць участковых — РЭПАРТАЖ пра маладога шэрыфа з Воранава

У некалькіх раёнах Беларусі праходзіць міліцэйскі эксперымент, мы пра яго пісалі: з участковых зрабілі такіх сабе «шэрыфаў», хаця гэта слова па сэнсе і не зусім трапнае (шэрыф у ЗША — пасада выбарная). Але функцыянальна беларускія ўчастковыя сталі больш, чым проста ўчастковыя.

Для разумення праблематыкі трэба ўявіць нейкую сям’ю, скажам, у якой разам жывуць рэцыдывіст і яго непаўналетні сын. Тады першы з іх будзе пад увагай участковага, з другім будзе працаваць інспектар па справах непаўналетніх, а калі нехта з іх штосьці вытварыць, то з гэтым будзе разбірацца ўжо аператыўнік. Тры міліцыянеры на адну сям’ю!

Павялічыць выяву

І ў міністэрстве нарадзілася ідэя: у маланаселеных раёнах глыбокая спецыялізацыя трох службаў, можа, і непатрэбная — то лепш іх сумясціць? І сумясцілі, сканцэнтраваўшы ў руках аднаго «ўчастковага-ўпаўнаважанага», як яны яго назвалі, усе паўнамоцтвы і абавязкі трох службаў.

Ранейшых аператыўнікаў і спецыялістаў па дзецях таксама перавялі на зямлю, павялічыўшы колькасць новых работнікаў і зменшыўшы нагрузку на аднаго чалавека.

Важны момант рэформы і ў тым, што цяпер на адным участку ўчастковы можа даслужыцца да маёра — а раней яны беглі за званнем далей.

«Наша Ніва» з’ездзіла ў адзін з раёнаў, дзе з’явіліся ўчастковыя-ўпаўнаважаныя — у Воранаўскі, — каб паглядзець, што з сябе ўяўляе работа па новых правілах.

Зрэшты, паглядзець на работу міліцыі таксама цікава, бо на падставе чаго чалавек фарміруе аб ёй уяўленне? Перадусім праз тое, што раскажуць медыя, а ў наш фокус трапляюць звычайна або самыя шакуючыя і гратэскныя злачынствы, або нейкія абуральныя свавольствы з палітычным падтэкстам. 

Карціна атрымліваецца перакошаная, а рэальная чарнавая работа без сталічнай палітыкі — у Беларусі больш як 66 тысяч зарэгістраваных злачынстваў за гэтыя 9 месяцаў! — за кадрам.

***

Павялічыць выяву

Калі хто не быў у Воранаўскім раёне, то яму трэба адразу патлумачыць, што месца гэта па мерках Беларусі ўнікальнае ў некалькіх рэчах: гэта адзіны раён, дзе большасць, каля 80% насельніцтва лічаць сябе палякамі.

Вядома, масавых міграцый палякаў у край паміж Жыжмай і Дзітвой ніколі не было, мала хто нават валодае польскай.

Адна з прычын такой самаідэнтыфікацыі — рэха міжваенных дзесяцігоддзяў, калі ў час слабасці беларускай ідэі многія паверылі польскай крэсавай прапагандзе, прынялі думку «каталік = паляк» і перадалі яе дзецям.

Чытайце. Рэпартаж з Воранава: беларускі абшар, дзе 83% жыхароў лічаць сябе палякамі

Ну і ўрбанізаванаму беларусу мо цяжка будзе ўявіць, што ў вёсках тут жыве ўдвая больш людзей, чым у райцэнтры — агулам 24 тысячы, з якіх каля 6 тысяч ў самім Воранаве, які лічыцца гарадскім пасёлкам.

Насельніцтва тут з гадамі скарачаецца, але блізкасць да літоўскай граніцы яшчэ трымае раён у тонусе.

Чым тут займаюцца людзі? Ды мала чым: вялікай вытворчасці ў Воранаве няма, з заўважных прадпрыемстваў толькі «Сельгастэхніка» (робіць прычэпы «Баярын») ды літоўцы адкрылі цэх па вырабе жаночай бялізны. Хто не знайшоў сабе месца, той едзе на работу за мяжу ці ў вялікія гарады.

Павялічыць выяву

Калі адкінуць і не вельмі развітую гаспадарку, то дзяржава прапануе работу пераважна ў сілавым блоку: выцягнуты на 90 кіламетраў раён мае патрэбу ў пажарных пастах, граніца — у пагранічніках і мытніках, вялікі аддзел дэпартамента аховы заняты ў Гайцюнішках, дзе стаіць унікальная псіхіятрычная бальніца для тых, хто здзейсніў цяжкія злачынствы і трапіў на прымусовае лячэнне. З 80 сёлетніх выпускнікоў 11 паступілі ў сілавыя ВНУ!

А 1000 рублёў заробку ўчастковага дазваляюць яшчэ і прыдзірліва ставіцца да мясцовых кадраў, адбіраць. Бывалі тут і такія, якія як першы рапарт запоўняць — хоць увесь чырвоным падкрэслівай. Такіх, кажуць, выганялі.

Агулам за гэты год у раёне адбылася 141 падзея, якую трактавалі як злачынства, але за выняткам пагранічных справаў — 71 злачынства па лініі міліцыі.

Пераважна гэта крадзяжы, а што крадуць? Ды ўсё.

Павялічыць выяву

Начальнік Воранаўскага РАУС Руслан Хомка.

Начальнік РАУС Руслан Хомка кажа, што, апроч крадзяжоў, даймаюць сямейныя скандалы, «а чырвонай ніткай — п’янства, п’янства».

Ходам эксперыменту з «шэрыфамі» ён задаволены, мэту акрэслівае так: «Стаць бліжэйшымі да людзей».

Якіх вынікаў ад гэтага чакае кіраўніцтва? Вядома, зніжэння злачыннасці, але і яе павышэння ў той жа час: хітрык тут у тым, што калі паніжаецца крымінальная злачыннасць — а гэта забойствы, разбой, крадзяжы машын, словам, усё тое, пра што людзі звычайна заяўляюць і так, то гэта — добра.

Але ёсць яшчэ і паняцце латэнтнай злачыннасці, якая нібыта ёсць, але пра яе ніхто не ведае, бо людзі па розных прычынах могуць не паведамляць пра махлярствы, хабарніцтва, нават сэксуальны гвалт — вось калі такіх выяўленых злачынстваў становіцца больш, то гэта лічыцца ўдалай работай па выяўленні.

Праўда, пакуль, як кажуць, у Воранаве росту латэнтнай злачыннасці няма, але начальства думае, што па меры таго, як людзі будуць больш давяраць новым участковым, статыстыка пойдзе ўверх.

Ва ўчастковых-упаўнаважаных тут перапрафілявалі чатырох былых работнікаў Інспекцыі па справах непаўналетніх, трох аператыўнікаў: агулам «шэрыфаў» стала 20, плюс яшчэ начальнік службы і яго намеснік, але ўсе працуюць на ўчастках, у кожнага прыкладна па 1200 чалавек у сектары. Палітыка такая, каб участковы жыў там, дзе працуе — так ён будзе больш ведаць, часцей бываць, хутчэй заслужыць давер той тысячы і хутчэй, калі што, раскрые злачынства, бо часцяком проста будзе ведаць, хто мог яго зрабіць.

Цікава, што мясцовы начальнік міліцыі спачатку нават не зразумеў, што мы хочам паездзіць з участковым і паглядзець на работу жыўцом, — падумаў, што запішам толькі са словаў. Але пасля таго, як паразумеліся, было вырашана нагрузіць кампаніяй капітана Аляксея Дайлідку.

Павялічыць выяву

Дайлідку 28 год, новыя пагоны атрымаў толькі сёлета, сёлета ж і працягнуў кантракт яшчэ на 5 год, жанаты, мае дзіця. Выпускнік Гродзенскага ўніверсітэта, фізрук па спецыяльнасці. Працай міліцыянера натхніўся падчас службы ва ўнутраных войсках, спачатку спрабаваў сябе ў Інспекцыі па справах непаўналетніх.

Дайлідка — мясцовы, родам з Роўбішкаў, жыве ў Беняконях. Кажа, што хоць гэта і гучыць пафасна, лічыць службу прызваннем, «бо грошай вялікіх тут дакладна не заробіш, а такія ж самыя можна было б і ў іншым месцы, ды яшчэ з гарантыяй, што ніхто цябе ноччу не спора і мець справы са злодзеем не абавяжа». 

У гэты асобны дзень, пятніцу, яму трэба праехацца па некалькіх адрасах, калі не будзе пільных выклікаў.

Агулам у яго на ўчастку 30 населеных пунктаў і 46 «прафілактаваных асобаў». Сэнс тэрміна зразумелы: там алкаголікі, раней судзімыя, хатнія тыраны і гэтак далей, з імі трэба працаваць асобна. А ў астатніх, кажа, проста цікавіцца жыццём: «працаваць на ўчастак, каб потым участак працаваў на цябе».

Вось і першую пачутую гісторыю крымінальнай не назавеш — гэта, хутчэй, элемент дапамогі ў закручанай сямейнай драме: у людзей стрыечны брат атрымаў інсульт, жыве адзін — выпішуць з бальніцы, думаюць яны, ці перажыве зіму? Таму хочуць аддаць на «сацкойку», але праблема — пашпарт даўно страчаны. Чаму страчаны? Гэта іншая гісторыя, з яснымі прычынамі, а новы зрабіць няма як, бо брат не падымаецца і ні заявы напісаць, ні зрабіць фота не можа.

Назіраем, як вырашыцца сітуацыя, едзем у вёску Дайнава.

Павялічыць выяву

— Добры дзень! Па вашай праблеме, што званілі: з начальнікам пашпартнага стала я дамовіўся — сёння прыедзе чалавек, які прыме ад вас заяву, вам трэба быць а 16-й там. Фота брата зусім ніякага няма? Вы пашукайце. Калі нічога ўвогуле не будзе, то давайце я шчоўкну на мабільны, а ў фотаатэлье гэта неяк на камп’ютары падкруцяць, каб можна было на пашпарт узяць, трэба будзе толькі каб ён спакойна сфатаграфаваўся, — прапануе ўчастковы.

— Дзякуй вам! Цяжка старым жыць самім, а брата глядзець і няма як. У хаце людзі новыя, мы вам раскажам — у брата ўжо былі праблемы, але ўпёрся: «Сам буду жыць!» Пакуль другі раз ад інсульту не паваліўся. Дзякуй участковаму, бо што б іначай рабіць было? Ні пашпарта, ні халеры. А самі мы не баёмся міліцыі! Часцей прыязджаюць — болей парадку будзе. Колькі разоў да нас звярталіся, мы заўсёды дапамагалі. Вось летась удваіх жылі побач браты, пілі нейкую поскудзь, адзін так і памёр — на крэсле, другі ў рэанімацыі. Ну во! Міліцыя шукае — а гэта мясцовы прадаў. Мы ведаем, мы дапамаглі, канечне, бо як гэта? Чалавек памёр! — сказала спадарыня Тэрэза пад ківок мужа, Уладзіслава Чэслававіча.

— Яны ўсё выпілі, мы правялі экспертызу пароў, што яшчэ былі, даказалі, што там таксін, — дадае Дайлідка.

Пад нараканні старых пра тое, што некалі жывы бок вёскі апусцеў, а крама закрылася, едзем далей.

Павялічыць выяву

Дайлідка ўспамінае, што яму сёння трэба будзе паспець і на суд з амаль дастаеўскім сюжэтам, слухайце: у мясцовай сям’і з трох братоў двое былі проста закончанымі алкашамі, ім наш участковы выпісаў пуцёўку ў ЛПП, але ЛПП іх не ўзяў — не было месцаў, «няма як даставіць, трэба пачакаць». І вось у час куражу ад такой палёгкі між братамі нешта заіскрыла, і той, які да алкаголю быў роўны, неасцярожна ці то тузануў свайго сваяка, ці то што, а той упаў, галавой аб батарэю ды давай паміраць. Ненамераны забойца пазваніў Дайлідку: «Што я нарабіў, брату кепска, хутчэй едзь», — а той, калі прыехаў, убачыў ужо нежывога. Цяпер непітушчы затрыманы і пасля суду — у турму, другі — у ЛПП, дзе ўжо вызвалілася месца, а трэці — на могілкі.

Сёлета гэта другое забойства, было і яшчэ адно: бацька забіў сына, таксама па п’янцы патузаліся, адзін схапіў нажа…

З расказанага можна зрабіць выснову, што ў раённых рэаліях забойства — гэта проста бойка, якая зайшла надта далёка.

Крыміналогія, дарэчы, робіць цікавую выснову: сцэнар адзначэння свята і сцэнар забойства ў нас амаль супадаюць, бо чакаецца, што нейкія знаёмыя між сабой людзі збяруцца ў замкнёнай прасторы і будуць піць алкаголь. А адрозненне толькі ў фінале.

Таксама вядома, што паспяховыя людзі больш забіваюць на святы, бо не могуць дазволіць сабе арганізаваць адпачынак па-за межамі календара, у адрозненне ад маргіналаў, якія могуць зрабіць сабе свята хоць кожны дзень. Але ладна, едзем далей.

Аляксей пакуль філасофствуе на тэму пераваг эксперыменту.

Павялічыць выяву

«У следча-аператыўнай групы заўсёды былі цяжкасці з яе дастаўкай: часам яна прыбывала, калі трэба было вывучаць сляды злачынства, а тут ё магчымасць прыехаць у час злачынства ці нават да таго, як нешта здарылася. Раён выцягнуты, ехаць 60 кіламетраў на выклік з Воранава — гэта гадзіна часу. А ўчастковаму трэба максімум 15 хвілін, тым больш што калі наладжана работа, то будуць званіць наўпрост участковаму, а не ў дзяжурку.

Вось і ў мяне ў жніўні званок — пагроза забойствам, месца — за 2 кіламетры ад мяне. Я бегам штаны нацягнуў, зброю ўзяў, у машыну ўскочыў і праз 3 хвіліны на месцы — ніхто яшчэ не пацярпеў, пытанне вырашылі.

Яно, ведаеце, як бывае, у палове выпадкаў: сямейны скандал, жонка выклікала, а потым глядзіць — ну муж ужо сам спалохаўся, што міліцыя прыехала, яна пачынае хвалявацца за яго.

Дадайце сюды, што часта жонка фінансава ці яшчэ як залежыць ад мужчыны. Яна пачынае ўзважваць: а ці добра, што яго зараз забяруць? Ну і ледзь не сама пачынае на мяне кідацца: «Забірайся адсюль». У такіх выпадках, калі яна не піша заяву, то што ж — прымушаць не будзеш. Але ў нейкі аркуш да пільнай увагі такая сям’я ўжо трапіць.

Іншая частка такіх сямейных выклікаў — гэта калі жонка выклікае незаўважна, ты прыязджаеш і спрацоўваеш громаадводам — агрэсар на цябе пераключаецца. Нейкія моманты абразлівыя, але супакойваеш сябе тым, што, перажыўшы іх, ты папярэдзіў гвалт. Ну а потым людзі супакойваюцца, звоняць, бывае, выбачаюцца, што сказалі ў шаленстве, а потым пераасэнсавалі і словы, і паводзіны агулам. Ну а я не магу не дараваць, бо як мне потым выбудоўваць работу?»

Заязджаем у вёску Беняконі да адной сям’і, участковы дае папярэднюю характарыстыку: маўляў, сям’я станоўчая, сын талковы — жаніўся, жанчына моцная і цярплівая.

Павялічыць выяву

А мужык, Юра, вось скаціўся — хаця і не скандаліст, з хаты нічога не выносіць, але п’е. І п’е ціха, на вуліцу не выходзіць, такому амаль нічога не зробіш — толькі настойлівая прафілактыка і рэакцыя на звароты сям’і. Вось канкрэтна ў яго ўжо была адна медыцынская камісія — адной нагой ён ужо ў ЛПП. На двары разыгрываецца такі дыялог:

— Ну калі вы ўжо на работу ўстроіцеся? Вы ж у курсе, што па вас вырашаецца пытанне і… ну як гэта? Чалавек, у якога дом ёсць такі харошы, жонка, сын маладую ў сям’ю прывёў — і ў ЛПП ехаць? Ну гэта ж ганьба!

— Згодны. Я далібог хутка паеду, хачу камплектоўшчыкам у Мінск. Адзіная праблема, што ўсё цераз агенцтва цяпер, а яны 80 рублёў хочуць, гэта раз. Ну і грошы на першы час трэба… А на перыферыйныя заробкі я сюды не пайду, у Беняконях дзе я зараблю? Глядзеў во апытанне ў Мінску: там людзі называлі прымальным заробкам ад 1500 рублёў. Ну мне хаця б тысячу — такі арыенцір. Толькі вось агенцтва гэтае… Ну а без яго толькі па 500 рублёў знойдзеш заробак.

— Жонка ж будзе радая, калі вы рабіць пачняце? Няўжо не дапаможа вам з першымі крокамі.

— Можа быць (усміхаецца).

Чуў недзе думку, што ў беларусаў праблемы з бізнэс-мысленнем, вось і спадар Юрый: у чалавека залатыя рукі, глядзіш на падворак і ясна, што тут ёсць гаспадар. Плот шыкоўны зрабіў з дрэва, нейкія дробныя дэталі, сметніцу, гараж, нават арэлі вялізныя паставіў — і ўсё сам, і ўсё прыгожа. Але ці думаў над тым, каб каму яшчэ прапанаваць, хто сам не такі рукасты? Не, кажа, не думаў.

Павялічыць выяву

Калі маеце патрэбу ў драўляных рэчах на падворак — замоўце ў Юрыя Васюкевіча, дапамажыце чалавеку вярнуцца да нармальнага жыцця. Кантакт у рэдакцыі.

А чаму Васюкевіч пачаў піць? Ужо губляецца ў храналогіі, але думае, што паспрыялі паездкі на заробкі ў Маскву, дзе «немагчыма не піць», а потым «пакрысе, патрохі, паціху».

Як ён ацэньвае работу ўчастковага?

«Я ведаю, што работа цяжкая гэта, я сам некалі працаваў у пазаштатнай ахове і разглядалася пытанне, каб і мяне ў міліцыю, ва ўчастковыя, — успанімае Васюкевіч. — Але не пайшоў. Прэтэнзій не маю, думаю, што правільна ён тут мне па мазгах ездзіць».

Цікаўлюся ў Аляксея, дык ці ёсць карысць ад ЛПП? Многія так не думаюць.

«Карысць ёсць у любым разе. Вось чалавек п’е — ён небяспечны для сям’і, ён непрыемны. Сваякі нават нейкія элементарныя рэчы не могуць вырашыць праз штодзённыя п’янкі. І тут на год палёгка. Ну вось у іх спытаць: яны ў ізаляцыі такога брата ці бацькі карысць знойдуць? А наконт выпраўлення я так скажу: калі з дзесяці нават два чалавекі вернуцца і больш не будуць падымаць чарку, то гэта ўжо вялікая справа. Пяць з дзесяці, пэўна, максімум, а іншых — кадзіруй ты, не кадзіруй… Калі з дзяцінства ўзяліся за п’янку, то не ўратуе ніхто», — кажа Дайлідка.

Але ў чым, па-ягонаму, прычына п’янства? Тут ён троху бянтэжыць прастатой развагі: «Менталітэт такі!» Але хіба ўсе беларусы алкаголікі, хіба праблема не шырэйшая?

Павялічыць выяву

«Так, пэўна, і шырэйшая: выхаванне, лад жыцця, сацыяльныя традыцыі. Разумееце, піць жа ж у нас не забаронена. Але дзе мяжа паміж ужываннем і злоўжываннем? Ну мы яе ведаем, а калі яна з самага дзяцінства сцёртая тваімі ж бацькамі, сваякамі, то тут ужо даводзіцца змагацца толькі з наступствамі», — кажа ён.

Асноўная частка злачынстваў тут робіцца сп'яну. І нават калі няма грошай, людзі ўсё роўна знаходзяць чаго выпіць — за год міліцыя выяўляе пад 100 фактаў нелегальнага абароту, гэта ледзь не кожны трэці дзень. А чаму робяць самагонку? Дык тут усё проста: літр гарэлкі ў краме будзе каштаваць 15 рублёў, а літр самагонкі абыдзецца ў рубель — толькі на цукар ды на дрожджы. І добра, калі для крэпасці не дададуць яшчэ нейкага дзярма накшталт дыхлафосу.

У змаганні з алкаголем дапамагае нават касцёл, а ў гэтым краі каталік — у кожнай хаце.

Скажа пробашч на навуцы: «Не ганіце гарэлкі, мне тут сказалі пару прозвішчаў…» — і гэта працуе.

Між тым, наступны чалавек на кантролі Дайлідкі жыве ледзь не цераз дарогу — Павел Пачобут.

Павялічыць выяву

Малады мужык, якога ў свой час крутанула не туды, — захацеў лёгкіх грошай і ўзяўся дапамагаць нелегальна пераходзіць граніцу. Як кажа — дадумаўся не сам, а падказалі і падставілі. Ну цяпер вось жыве ў доме і заўсёды замыкаецца, каб, калі пагрукаюцца старыя сябры, — незаўважна зірнуць на дзверы з глыбіні хаты і зрабіць выгляд, што нікога няма дома.

Але ўчастковаму, вядома, адкрывае.

— Так, што чуваць? Што з алкаголем?

— Я прыхварэў… З алкаголем — усё нармальна! Ніякіх праблем няма, — кладзе руку на сэрца цвярозы Пачобут.

— А работа?

— У наступным месяцы прышлюць запрашэнне на Польшчу! Усё афіцыйна, усё як паложана. Там наш Віця ўжо карту пабыту зрабіў, у брыгадзе месца вызвалілася, ёсць магчымасць заняць. Ты ж ведаеш, мне выезд забаранялі ў сувязі з судзімасцю. Але ўжо знялі, я ўжо дамовіўся, каб ехаць. У Беняконях для мяне нічога няма, а ў палякаў ёсць што ўзводзіць і плацяць 75 рублёў у дзень!

Павел — будаўнік. Не тое што мясцовую мытню — «Чыжоўку-арэну» будаваў! Але як фірма развалілася, так і перабіваўся без работы. Цяпер вось, пакуль чакае запрашэння з Польшчы, займаецца тым, што ловіць рыбу. У Беняконях брат — старшыня райсавета, багаты чалавек са страхавым бізнэсам, адгукнуўся на просьбу сваяка і акультурыў мясцовае возера, запусціў туды карпа, стронгу. За разавы ўнёсак у 30 рублёў для сяброў кааператыва, кажа Павел, можна лавіць хоць кожны дзень, але галоўнае — «па-людску, не цягнуць на продаж, а колькі сам з’ясі».

— А як ацэніце вашага ўчастковага? — пытаюся.

— Цаню! Можа, гэта па-дзіцячаму гучыць, але ён вось і добрыя словы скажа, і параду дасць, хай простую. А калі няма з кім параіцца талковым… Вам мо ёсць ад каго пачуць, як правільна жыць, а мне мала хто такое скажа. Вы не зразумееце.

Павялічыць выяву

Гэты візіт сканчаецца тым, што Павел дае абяцанне прыйсці на прафілактычнае мерапрыемства ў РУУС: «Там фільмы паказваюць, работу прапануюць. Я лічу, што ёсць сэнс пахадзіць, калі ўстаноўкі правільна жыць часам пад пытаннем», — рэзюмуе Павел.

Хочацца ведаць, а што перажывае ўчастковы ў час сваёй работы?

«Самая моцная эмоцыя настае ўвечары пасля працоўнага дня. Мітусня на момант спыняецца, — ну не спыняецца, канечне, проста такі момант зацішку, — і прыходзіць адчуванне, што ты сёння зрабіў нешта патрэбнае, карыснае, дапамог чалавеку, пачуў «дзякуй». А колькі я асабіста разоў гэтае слову чуў і не скажу — не лічу», — кажа ён. Адпачынак ад работы ён знаходзіць у сям'і і спорце. 

Дарога тым часам ідзе ў бок граніцы, ужо пачынаецца даўжэзная чарга грузавікоў.

«Разы два-тры на месяц тут нешта бывае, і гэта я не ўлічваю ДАІ, а толькі свае выпадкі. Звычайна тут так: нейкі самы хітры дальнабой пачне аб’язджаць іншых, а яму па машыне ляснуць рукой ці яшчэ чым, люстэрка адаб’юць, а гэта ўжо псаванне маёмасці. Бывае, тут і морды б’юць, але супакойваюцца да прыезду міліцыі, бо, пакуль да Воранава ў РАУС і назад, пакуль разбіральніцтва, — так і дзве гадзіны пройдуць, а чарга ў гэты момант рухаецца», — расказвае Аляксей.

Павялічыць выяву

Цікавы факт: многія тут ездзяць на работу ў Літву. Гэта яшчэ старая традыцыя з часоў Саюза, калі ў саміх Беняконях мала хто працаваў — усе ездзілі ў Вільню, адгалоссе таго дабрабыту бачна ў архітэктуры месца. І з’яўленне ў гэтай схеме граніцы, а потым — пастрожванне кантролю нарадзіла іранічныя калізіі.

Напрыклад, людзі тут робяць так: едуць ад дому да Літвы на ровары, так хутчэй пяройдзеш граніцу. У Літве ровар пакідаюць проста каля пагранічнага пункта або нават з беларускага боку. Таму з абодвух бакоў стаяць такія вялікія роварныя паркоўкі, дзе ніхто ніколі ровары не прышпільваў, але калі іх стала надта шмат, то некаторыя ўжо плюнулі шукаць свой і бралі абы-які, а іншыя ўспрынялі адсутнасць уласнага ровара як крадзеж, звярталіся ў міліцыю.

Ды так і жылі, пакуль не паставілі трымальнікі для ровараў, камеру і не папярэдзілі ўсіх, што карыстацца ўсё ж лепш сваім.

Ля перахода нам сустрэлася жанчына — літоўка з літоўскім пашпартам, якая жыве ў Беларусі, а працаваць ездзіць у Літву.

А мы тым часам ужо едзем у Беняконскую школу, яна тут адносна вялікая, на 210 дзяцей. Мова выкладання — беларуская, але дырэктарка па-беларуску гаворыць, толькі калі ёй пра тое нагадаеш.

Павялічыць выяву

З усіх дзяцей на ўліку толькі двое: адзін трапіў за тое, што кінуў да суседзяў петарду, другі за рэгулярныя хуліганствы і бойкі.

Тыповая бяда гарадскіх падлеткаў — спайсы — вёску абмінула. Тут і грошай не так шмат, і цяжка ўтаіць залежнасць. Дый прадаць праблематычна, каб ніхто не быў у курсе. Праблемай застаецца хіба што заняць час дзяцей, бо тут, апроч бацьковых палеткаў,ніякіх забаваў, выкручваецца школа: гурткі па інтарэсах, секцыі, музычная школа. За лета прышкольны лагер пракруціў 7 зменаў!

Дайлідка прафілактычна звярнуўся да школьнікаў у актавай зале. Гэта было троху наіграна і для журналісцкага кадра, але мо лішнім і не будзе.

— Любая дурасць — і ўжо могуць быць наступствы. Наконт асабістых рэчаў: у вашай школе быў выпадак з мабільным тэлефонам. Дык вось, беражыце тое, што вам купілі бацькі. А калі жывяце недалёка, то і ўвогуле можна не насіць мабільнікі ў школу! Да якога часу гуляць на вуліцы можна, ведаеце?

— Да дзевяці!

— Ну добра, хай будзе да дзевяці, — прыкладна такая размова адбываецца ва ўчастковага са школьнікамі. А на размову тэт-а-тэт з праблемнымі лішніх не пусцяць.

Павялічыць выяву

«З малым галоўнае, каб ён не бачыў у табе ворага. Часам трэба не насупраць сесці, не за сталом, а побач, плячом дакрануцца яго: ну што ты там? Можна напісаць шмат рэкамендацый — і яны ёсць — аб тым, як працаваць з дзецьмі, але яны будуць актуальныя толькі тады, калі дзіця адкрылася вам. Ну так, хтосьці больш рухавы, няма куды энергію дзець, да яго трэба з боку спорту зайсці: маўляў, вось тут ёсць секцыя для цябе, ты б, можа, заняўся, там і канкурэнцыя з такіх, як і ты, там ёсць каму што даказваць, куды расці. А нехта спортам не цікавіцца, а камп’ютарам, напрыклад. Ну тут трэба разабрацца: а ў што ён гуляе, а што ў гэтым яго інтрыгуе? Нейкія словы знаёмыя яму ўжыць, паказаць інтарэс, хтосьці ўвогуле гаварыць не будзе — спрабуй праз сяброў.

Я на вучобе сутыкаўся з калегамі з іншых раёнаў, якім рэальна вельмі цяжка даецца работа з дзецьмі: ну вось ён і прафесійны работнік, з аднаго боку, 10 гадоў крымінальнага вышуку, як працэсуальна працаваць, ён ведае. А яго гэты жывы камок аблепіць, пачне адрываць кішэні, ён губляецца — а што з імі рабіць? А рабіць нешта трэба: калі ён цяпер хуліган, то яшчэ пару гадоў — і ён вырасце да крыміналу, усё роўна гэта будзе твая спадчына», — тлумачыць Дайлідка.

Павялічыць выяву

Дарэчы, яшчэ адна адметнасць воранаўскага раёна — тут ёсць цыганская дыяспара на 134 сям’і.

Жывуць яны кампактна ў Радуні — гэта былы райцэнтр на 2 тысячы жыхароў, якім некалі ўзбуйнілі Воранаўскі раён.

Радунь — гэта не ўчастак нашага ўчастковага, пра тыя рэаліі нам расказалі іншыя міліцыянеры, а адносна дзяцей там сітуацыя такая: здараюцца выпадкі, калі дзяўчынка выходзіць замуж у 14 гадоў.

Прыязджаюць з пытаннем, чаму дзіцё не ходзіць у школу, а тут у адказ: «Дарагі, якая школа, яна ж за-му-жам!»

З інтэграцыяй цыган у грамадства, прызнаюцца ў органах, справы ідуць цяжкавата — ёсць пазітыўныя прыклады, але сталае пакаленне жыве па сваіх традыцыях, значная частка мужчын за 40 прайшла турму, пісьменнасць слабая, на работу ўладкаваць удаецца не ўсіх.

Але, маўляў, час нешта зменіць — ужо і барона няма ў іх.

Павялічыць выяву

У абавязкі ўваходзіць і праверка зброі. Аднойчы такая гісторыя пад Івацэвічамі скончылася стралянінай. На фота мясцовы жыхар Генадзь Васілеўскі — паляўнічы амаль з 30-гадовым досведам. Бывалі часы, калі гэтым зарабляў сабе на жыццё ў тайзе.

За размовамі праязджаем іншыя вёскі. Во стаяць мужыкі, на кароткі сігнал міліцэйскай машыны махаюць услед, прашу спыніцца:

— Супрацоўніка ведаеце? — пытаюся.

— Чаму не ведаем? Ведаем, бачым. Вы самі зразумейце, тут пагранічная зона, людзі розныя ездзяць. Наробіць чаго і паедзе, тут трэба, каб участковы быў заўжды на строме!

Тут стаіць і цікавы мясцовы кадр, які ў свой час нарабіў галаўнога болю і міліцыі, і пагранічнікам — Іван Тадэвушавіч. Гэта асоба спецыфічная, абыдземся без дэталяў і прозвішча. Тут ён нарадзіўся і вырас, прыгранічны лес ведае як свой дом і неяк, зімой, вырашыў прыкалоцца — перайшоў граніцу і з вонкавага боку пагранічнага слупа напісаў свае ініцыялы: Р.І.Т.

Пагранічнікі ў час абыходу заўважылі і абамлелі. Пачалі шукаць, звярнуліся па дапамогу да міліцыі.

Павялічыць выяву

У выніку Івана знайшлі, ён патлумачыў, што хацеў проста праверыць работу пагранічнікаў, а з улікам названай спецыфікі асобы нічога такога яму за тое і не было, толькі навука, што рабіць так наперад не варта.

Адметна, дарэчы, што ў нашай размове Аляксей Дайлідка адмаўляе існаванне «палак» (палачная сістэма ацэньвання працы, калі чым больш раскрытых ці нібыта раскрытых злачынстваў — тым вышэй заробак міліцыянта. Гэтай сістэме абвесціў вайну новы міністр Юрый Караеў — «НН»), кажа, што калі дзе такое і ёсць, дык не ў службе ўчастковых.

«У мяне заробак фіксаваны, прагрэсіўнай стаўкі няма, больш мне не заплацяць, гэта адно, — кажа Дайлідка. — А другое — а хто мне можа давесці план, калі толькі я тут галоўны і толькі я ведаю, што ў мяне адбываецца на ўчастку? Не ўяўляю, як гэта можна спланаваць».

А на што ўчастковы рэальна наракае? Дык гэта на паперамаральніцтва.

«Як бы так зрабілі, каб іх менш трэба было запаўняць. Ну вось нават элементарны пратакол: п’яным боўтаўся па вуліцы. І чалавек сам прызнае: вінаваты, вось па якіх прычынах. А ты ўсё адно туды прыкладаеш характарыстыкі, даведкі, апытанні сведкаў і гэтак далей. Можа, хоць менш паўторных апісанняў рабіць?» — кажа ён. 

На гэтым мы з Дайлідкам скончылі, той паехаў на суд, а мы — далей па Воранаве і ў бок Мінска.

Ці наракаюць мясцовыя жыхары на работу міліцыі? З улікам таго, што ў большасці тут сваякі ці знаёмыя звязаныя з сілавымі структурамі, дык не асабліва.

А вось мясцовы прадпрымальнік Эдвін знайшоў што сказаць: 

«Міліцыя заўсёды была, паўсюль. Хіба што ў нас іх занадта шмат? Ну вось у Польшчы і Літве таксама парадак, але па лічбах на душу насельніцтва міліцыі менш. Агулам у мяне прэтэнзій да іх работы няма, хіба што вось з флікерамі: я сам не сутыкаўся, але знаёмыя не раз расказвалі, што стануць у адным месцы, дзе мала святла, і ловяць там за адсутнасць флікераў — ну іншай работы ім мала ці што? Гэта таксама важна, але ўсё ж гэта не служба толькі па адлове за флікеры». 

Павялічыць выяву

Агулам, кажа Эдвін, жыць у Воранаве можна было б, агучвае пажаданне ўжо ў бок калектыўнай улады: «Хай бы прадпрымальнікам далі нейкіх ільготаў, каб і самім працаваць было прасцей, і даваць работу людзям».

А едучы ў Мінск, мы спыніліся яшчэ ў Пераганцах і Германішках, пагаварылі з людзьмі.

У Германішках прадавачка шапіка пахвалілася, што за год прадала піва толькі на 500 рублёў: маўляў, гэта мала, яна гэтым ганарыцца. 

А вось адна з мясцовых імпульсіўна сказала: 

«Зусім участковага не ведаю! Але ён толькі нядаўна робіць у нас, трэба было б пазнаёміцца! Трэба было, каб праходзіў па дварах і цікавіўся, чым жыве вёска. Пытанні да яго могуць быць! Я б скардзіцца не стала, але вось некаторыя ствараюць паўнейшы дыскамфорт! — надае сабе саліднасці падборам словаў жыхарка Германішак, але потым працягвае ўжо проста: — Хто гоніць самагонку, ведаю! Панапіваюцца і потым бадзяюцца тут розныя, плот мне падпіраюць!»

Павялічыць выяву

Арцём Гарбацэвіч, фота Надзеі Бужан

4
Serg / адказаць
04.11.2019 / 21:35
Респект Караеву. Совмещение может сократить численность и даст возможность выбрать лучших.
1
Vic / адказаць
04.11.2019 / 21:35
Обычная работа шерифа. Разница только в том, что в штатах шерифа выбирают себе местные. Должность хлебная, и шерифу приходится вертеться, чтобы переизбрали на новый срок. Там спать не получится на должности. А у участкового мотивации в общем-то нет работать хорошо. Чисто моральные принципы, которые мамка с папкой заложили.
3
HENRIK KWINTA / адказаць
05.11.2019 / 21:57
А што можа памяняцца  ад змены назвы? Усё роуна мент, ён и у Афрыцы мент. Адносины людзей да милицыянтау якия "абараняюць" свой народ (чытай чыноуникау ад простага люда) не памяняюцца дажа кали их назваць "анёлами".
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30