Даслаць навіну
Знайсці
30.10.2019 / 11:37 3

Легенды Падароска: што адбываецца ў маёнтку, які выкупіў бізнэсовец пад Музей беларускай шляхты ШМАТ ФОТА

Ёсць мясціны, у якіх проста дыхаеш гісторыяй. І за кожным паваротам дарогі сустракаеш архітэктурны помнік, месца колішніх слаўных падзей, пейзаж неверагоднай прыгажосці… Такі, напрыклад, куток Беларусі, у якім ляжыць вёска Падароск.

Старажытныя Ваўкавыск і Слонім, Ружаны з «беларускім Калізеем» Сапегаў, Сынкавічы з гатычнай абарончай царквой, Касцюшкава Мерачоўшчына, Зэльва Ларысы Геніюш і жыровіцкая святыня — усё гэта непадалёк. Але варты ўвагі і сам Падароск з унікальнай сядзібай у цэнтры вёскі.

Гісторыяй Падароска мы завяршаем наш падарожны цыкл з «Суседскім маёнткам» — брэндам сапраўдных беларускіх прадуктаў, зробленых з любоўю да радзімы. Адшукаць малако, кефір, масла, пельмені, ёгурт «Суседскі маёнтак» вы можаце на паліцах крамаў «Суседзі» па ўсёй краіне.

Павялічыць выяву

У водах ракі Зальвянкі, пашыранай тут да памераў азярка, адбіваецца белы антычны порцік палаца. Побач на гектары раскінуўся парк, абгароджаны 150-гадовым цагляным мурам. Захавалася і ўваходная брама.

Павялічыць выяву

Тая брама ўнікальная, бо мае разрыў у антаблеменце — верхняй частцы аркі. Ці то не паспелі з нейкіх прычын дабудаваць, ці то гэта дызайнавае рашэнне, ці то, ёсць мясцовая версія, разрыў быў пакінуты, каб аб’ект лічыўся няскончаным і не трэба было плаціць падатак.

Павялічыць выяву

Элементы аздаблення падароскай брамы канца ХІХ ст.

Павялічыць выяву

Павялічыць выяву

Доўгі час палац належаў Чачотам. Таму самаму роду, з якога паходзіў Ян Чачот — аднакашнік Міцкевіча і Дамейкі, рамантычны паэт, адзін з першых збіральнікаў беларускага фальклору. Ці бываў ён у Падароску — невядома. Затое пэўна, што тут гасцяваў Юллян Урсын Нямцэвіч — сябар і сакратар Тадэвуша Касцюшкі, суаўтар яго ўніверсалаў і заканадаўчых актаў часу паўстання.

А яшчэ, згодна з сямейнай легендай уласнікаў Падароска, тут спыняўся Напалеон Банапарт.

Імператар Францыі нібыта жыў у Падароску аж тры дні падчас маршу на Маскву. І яму так спадабалася багата аздобленае люстэрка ў маёнтку, што ён быў гатовы яго купіць. Але гаспадыня, Альжбета з Чачотаў Пухальская, не прадала Банапарту сямейную рэліквію. Пакой, у якім спыняўся славуты карсіканец, пасля і звалі «напалеонаўскім».

І нават калі ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя новыя гаспадары Падароска цалкам перабудавалі сядзібны дом — «напалеонаўскі» пакой застаўся і там.

Павялічыць выяву

Новы раскошны палац на месцы старой сядзібы паставіў Раман Бохвіц — сын філосафа Фларыяна Бохвіца і Паўліны з Маеўскіх — роднай цёткі Адама Міцкевіча. Брат Рамана, Ян Атон Бохвіц, валодаў двума маёнткамі непадалёк.

Бохвіцы з’явіліся на беларускіх землях дзякуючы віленскаму ваяводу Крыштафу Радзівілу, лідару пратэстантаў ВКЛ. Ён і запрасіў у свае валоданні з паўднёвай Польшчы двух пастараў, Піліпа і Лукаша Бохвіцаў. З часам іх мяшчанскі род атрымаў шляхецтва і забагацеў.

Каб надаць Падароску адпаведны новым гаспадарам выгляд, Раман Бохвіц выпісаў з Вільні архітэктара Лубу. Усё ж маёнтак быў цэнтрам вялікай гаспадаркі, у якую ўваходзілі пяць меншых фальваркаў. Архітэктар прапанаваў збудаваць замест ранейшай звычайнага выгляду сядзібкі велічны будынак з порцікам у духу класіцызму.

Павялічыць выяву

Цэнтрам дома былі салон, дзе прымалі гасцей, пакой для балявання і сталовая. Яны мелі багата дэкараваныя столі, якія часткова захаваліся дагэтуль.

Павялічыць выяву

У перадпакоі стаяў більярд, пры якім маглі сабрацца мужчыны, пакурыць цыгары і пагутарыць пра палітыку. (Пры кабетах такія размовы лічыліся непрыстойнымі.) З-за адсутнасці жанчын більярдная называлася яшчэ «кавалерскім пакоем».

Усё гэта цяжка сабе ўявіць, калі ўваходзіш у сённяшні Падароскі палац. За савецкім часам тут была школа, пасля праўленне калгаса, а потым цягам амаль дваццаці год будынак стаяў без гаспадара. Кволае святло праз забітыя вокны асвятляе муры, на якіх не засталося і следу тынкоўкі ці драпіроўкі.

Падаецца, што ты ў гатычным замку. Уражанне дапаўняюць састаўленыя тут на захаванне дэкарацыі з розных гістарычных імпрэз і спектакляў, што час ад часу ладзяцца ў Падароску: дзе крумкачы, дзе коннікі — нібы са старонак «Дзікага палявання».

Павялічыць выяву

Мо тут і прывіды жывуць? «Загадкавае, вядома, здараецца, — ці то жартам, ці то ўсур'ёз кажа бізнэсовец і мецэнат Павел Бераговіч, які ў 2014-м набыў сядзібу на дзяржаўным аўкцыёне. — У палацы начамі са сценаў самі сабою падалі выявы гербаў уладальнікаў. А калі на сядзібу кладзецца моцны туман, уранні на беразе става ля палаца можна здалёк пабачыць самотную чалавечую постаць — мабыць, гэта апошні гаспадар Атон Бохвіц, магіла якога невядомая, бо ён згінуў у нетрах савецкага ГУЛАГу…»

Павялічыць выяву

Некаторыя памяшканні новыя гаспадары часова задрапіравалі тканінай, адтвараючы іх ранейшы выгляд.

Павялічыць выяву

і ўсё адно цяжкавата пакуль уяўляецца тут бальны пакой з ўзорыстым паркетам, фамільнымі партрэтамі на сценах і коннай скульптурай караля Яна ІІІ; салон з абабітымі зялёным адамашкам у залатыя лісты сценамі і паркетам, на якім чаргаваліся цямнейшыя і святлейшыя зоркі, упрыгожаны бюстамі антычных багоў, канапамі чырвонага дрэва і вялізным стаячым люстэркам. Асвятляўся салон вялікай жырандоляй і кандэлябрамі ў выглядзе ўзброеных рыцараў.

Павялічыць выяву

А ў адным з невялікіх пакойчыкаў левага крыла месцілася бібліятэка на тысячу тамоў па-польску, па-англійску, па-нямецку ды сямейны архіў Чачотаў і Бохвіцаў, дзе былі і старыя дакументы-прывілеі. А ў сталовай захоўваўся сямейны срэбны сервіз на 80 персон.

Павялічыць выяву

Аднаўленне сядзібнага дома стане завяршэннем рэканструкцыі, якая адбываецца ў Падароску. Увесну 2020-га тут адчыніцца Музей беларускай шляхты. «Вядома, усё адчыніць мы яшчэ не зможам, але годна прыняць і цікава распавесці нашу гісторыю — здолеем», — кажа Бераговіч.

«Мы мусім прыняць гісторыю шляхецтва Беларусі як сваю ўласную, прыняць, што няма гісторыі «сялянскай» і гісторыі «панскай», варожых адна адной, а ёсць агульная гісторыя нашай Айчыны і нашых продкаў, — тлумачыць бізнэсовец сваю канцэпцыю. — Без разумення мінуўшчыны не можа быць разумення сучаснасці, бо пабудаваць краіну без падмурка (як добры і трывалы дом) — немагчыма.

Шляхта была драйверам развіцця краіны, а не «сацыяльным паразітам», што і цяпер замацавана ў масавай свядомасці, «дзякуючы» савецкай гістарыяграфіі, якая панавала ў Беларусі, — кажа Бераговіч. — Шляхта бараніла Айчыну, займалася палітыкай і гаспадаркай, апекавалася адукацыяй і мастацтвамі — карацей, выконвала ролю кіруючай эліты, як гэта звычайна бывае ў любой краіне.

Чытайце таксама: Па слядах Адама Міцкевіча. Што варта паглядзець у Туганавічах, Завоссі, Паўлінове

Шляхта на нашых землях была не чужой — не польскай, не летувіскай, а сваёй — літоўскай, літвінскай, а сёння яе цалкам правамерна назваць беларускай».

«Мы не ганяемся за звышэксклюзіўнымі экспанатамі, бо нашмат важней пабудаваць сучасны інтэрактыўны музей, які будзе цікавы падыходамі, а не экспанатамі, — кажа Бераговіч. — Але сёе-тое ў нас ёсць. Гэта пераважна прадметы шляхецкага побыту розных часоў, гравюры і мапы, якія будуць выконваць дапаможную ролю ў экспазіцыі, паказваючы дух часу».

Новыя гаспадары не імкнуцца аднаўляць сядзібу ў першасным выглядзе. Тым больш, незразумела, што лічыць першасным выглядам: ці то напалеонаўскія часы, ці то сярэдзіну ХІХ стагоддзя, калі з'явіўся сённяшні палац. Яны кіруюцца канцэпцыяй спалучэння старажытнасці і цалкам новых тэхналогій ды матэрыялаў, не баючыся кантрасту.

Павялічыць выяву

Так зрабілі з мурамі напаўзруйнаванай часам гаспадарчай пабудовы. Іх накрылі новым дахам на слупах. Тут будзе летняя кавярня.

Павялічыць выяву

У кузні, малым цагляным будыначку пры ўяздной браме, абсталююць сувенірную крамку.

Павялічыць выяву

Калі прыгледзецца, дык ад старой кузні пакінулі толькі цагляныя сцены. Усярэдзіну імплантаваны металічны каркас, на якім трымаецца новы дах.

Павялічыць выяву

Пакінулі і драўляныя элементы: выпускі бэлек і старыя дзверы з графіці розных часоў.

Павялічыць выяву

Ад вуліцы сядзібу аддзяляе старая цагляная агароджа.

Павялічыць выяву

Павялічыць выяву

Калі скарыстацца гэтым непарадным уваходам, можна пабачыць стары парк з вялізнымі ясенямі, ліпамі ды клёнамі.

Павялічыць выяву

«Парк стане месцам агульнага адпачынку, таксама знітаваным з ідэяй музея, — кажа Павел Бераговіч. — І ўсе гістарычныя будынкі, што месцяцца на нашай тэрыторыі, мусяць набыць новыя функцыі, звязаныя з нашай мэтай — прыняць наведнікаў і распавесці ім нашу гісторыю».

Цыкл пра Станькава, Завоссе і Падароск мы падрыхтавалі з брэндам беларускіх прадуктаў «Суседскі маёнтак», што з любоўю ставіцца да нашай гісторыі і традыцый. Адшукаць малако, кефір, масла, пельмені, ёгурт «Суседскі маёнтак» вы можаце ў крамах «Суседзі» па ўсёй краіне. Шануйма сваё!

Павялічыць выяву

Сяргей Мікулевіч, фота Надзеі Бужан

3
Яўген Малікаў / адказаць
25.10.2019 / 09:35
Цудоўны тэкст! Дзякуй!
Адна заўвага: "Тая брама ўнікальная, бо мае разрыў у антаблеменце — верхняй частцы аркі" -- антаблемент, гэта не верхняя частка аркі, ён увогуле да аркі не мае ніякага дачынення. Антаблемент -- у спрошчаным тлумачэнні гэта хутчэй будзе верхняя частка сцяны, а арка -- гэта перакрыцце праёма. Ара і антаблемент -- гэта дзве розных часткі будынка. 
2
Inger / адказаць
29.10.2019 / 07:30
Boh ú dapamohu! Dziakuj.
0
Хаўстовіч / адказаць
30.10.2019 / 11:59
Па маіх звестках, у маёнтатку Падаростк у 1862 г. жыў прыстаў 2-га стану Гарковіч
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30