Даслаць навіну
Знайсці
02.01.2019 / 22:18 9

Памёр выдатны гісторык Юры Туронак

Павялічыць выяву

2 студзеня ўранку на 90-м годзе жыцця памёр выдатны беларускі гісторык Юры Туронак.

Юры Туронак нарадзіўся ў 1929 г. у Дукштах (сёння гэта Літоўская Рэспубліка). У Дукштах працаваў ягоны бацька, вядомы дзеяч заходнебеларускага руху лекар Браніслаў Туронак. Пры канцы Другой сусветнай вайны маці Ю. Туронка — муж заўчасна памёр у 1938 г. — вырашыла вярнуцца на радзіму бацькоў, на Беласточчыну. А ў 1945 г. потым, як вядома, Сталін аддаў Беласточчыну ПНР. Так Юры Туронак і апынуўся ў Польшчы.

У Варшаве ён скончыў Галоўную школу планавання і статыстыкі.

Працаваў у Польскай замежнагандлёвай палаце, даследаваў кан’юнктуру міжнароднага хімічнага рынку, нават працаваў у Еўрапейскай эканамічнай камісіі ў Жэневе. Паралельна браў актыўны ўдзел у беларускім руху ў Польшчы, узначальваў грамадска-культурнае таварыства. Ад пачатку 1960-х Юры Туронак захапіўся гістарычнымі даследаваннямі.

Ён вывучаў нацыянальны рух пачатку ХХ ст., беларуска-польскія дачыненні ў ХХ ст., гісторыю рыма-каталіцкай царквы ў Беларусі.

У 1986 г. у Варшаве абараніў доктарскую дысертацыю «Беларусь пад нямецкай акупацыяй». У 1993 г. кніга выйшла па-беларуску ды зрабілася бестселерам.

У 2007 г. яна вытрымала другое выданне, з праўкамі ды ўдакладненнямі аўтара.

Юры Туронак таксама аўтар такіх кніг, як «Беларускае школьніцтва на Беласточчыне» (1976), «Беларуская кніга ў Другой Рэчы Паспалітай» (2000), «Беларуская кніга пад нямецкім кантролем» (2002), «Вацлаў Іваноўскі і адраджэнне Беларусі» (1992, 2007). Дарэчы Іваноўскі таксама быў выдатным хімікам.

У 2006 г. ягоныя ранейшыя працы былі перадрукаваныя ў зборніку пад агульнай назвай «Мадэрная гісторыя Беларусі».

На пенсіі зімы ён праводзіў у Варшаве, у сваёй кватэры каля вуліцы Новы Свет, а лета — на малой радзіме, на Падляшшы. Да апошняга сачыў за ўсім беларускім жыццём, з унукамі размаўляў толькі па-беларуску. Гэта быў адзін з Вялікіх Беларускіх Інтэлігентаў, класікаў. 

Чытайце таксама:

Юры Туронак: І «Пагоня» вернецца, і мова таксама…

nn.by

0
Мік-Цвік / адказаць
03.01.2019 / 08:19
Вечная памяць светламу і мудрасці чалавеку!
1
Ніна Стужынская / адказаць
03.01.2019 / 10:14
Сумна, мела шчасце быць асабіста знаёмай з гэтым добрым чалавекам і выдатным гісторыкам. Сп. Туронак шмат каму з нашых гісторыкаў дапамог у 90-е гады па-новаму асэнсаваць беларускую гісторыю, зрабіць кардынальны паварот у ацэнках мінулага з пункту гледжання незалежнай Беларусі. Вельмі ўдзячна Юрыю Грыбоўскаму, які паклапаціўся аб выданні кнігі ў гонар 90-годдзя знакамітага гісторыка. Рыхтаваліся зрабіць прэзентацыю бліжэй да юбілею. Шкада, раней сышоў...
0
Юзік Крулеўскі / адказаць
03.01.2019 / 12:59
Вечная памяць! Быў, можна сказаць, знаёмы з Юрыем Туронкам. Хіба двойчы быў у яго кватэры на вул. Tamka ў Варшаве. Памятаю, апавядаў нешта пра тое, як:  сядзяць у акопах партызаны і спяваюць беларускія песні, а насупраць – АКаўцы ў акопах і спяваюць тыя ж самыя беларускія песні. Пару разоў пісаў сп. Юры да мяне ў Глыбокае. Аднойчы папрасіў сфатаграфаваць магілу аднаго беларускага дзеяча на Пастаўшчыне, распытаць тамтэйшых жыхароў. Просьбу выканаў. Дарэчы, у Вільні, у Алеся Адамковіча, бачыў фоты з Віленскіх архіваў. Сярод іх – “дыплом” (ці нешта падобнае да гэтага) яго бацькі, здаецца Браніслава, які скончыў Віленскі універсітэт. Там у графе веравызнанне запісана – каталік, а ў графе “народовосць” – беларусін. Вось такія глыбокія беларускія карані ў Юрыя Туронка!
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30