Даслаць навіну
Знайсці
28.11.2018 / 15:23 14

Рыгор Астапеня: Чаму ў барацьбе з карупцыянерамі так мала сэнсу

Аляксандр Лукашэнка «ў 25-ы раз» прайшоўся па тэме карупцыі. Калі коратка, пакаранні стануць больш жорсткімі, а карупцыянераў больш не будуць рассылаць па калгасах. Гэта абсалютна правільна, але насамрэч не вырашае галоўную праблему беларускай карупцыі. Піша старшыня Цэнтра новых ідэй Рыгор Астапеня.

Беларуская ўлада настолькі доўга змагаецца з карупцыяй, што многія перасталі ўжо ў гэтую барацьбу верыць, хоць апошнія пару гадоў усё даволі сур'ёзна. Колькасць крымінальных спраў б'е рэкорды, а на змену эпічнай «справы мытнікаў» хутка выйдзе новы сезон пра «медыкаў».

Апытанні Даследчага цэнтра ІПМ паказваюць: беларускія бізнэсоўцы кажуць, што сітуацыя з карупцыяй становіцца крышачку, але ўсё ж лепш. Беларусь — адзіная краіна сярод суседзяў, якая выразна становіцца менш карупцыйнай, паводле Індэкса ўспрыняцця карупцыі Transparency International.

Без сумневаў, улада вартая ўхвалы за свой антыкарупцыйны запал. Але варта задаць пытанне: а ў чым прычына беларускай карупцыі — у тым, што ўлада раней не была жорсткай? Ці прычына ў тым, што ў Беларусі створана выдатная сістэма, каб чыноўнікі і дырэктары дзяржпрадпрыемстваў маглі займацца карупцыяй?

Хутчэй другое, чым першае. Ледзь не ўся беларуская сістэма пабудавана на непразрыстасці і непадсправаздачнасці — гэта балота, і дзівіцца, што ў ім завяліся несумленныя людзі, даволі наіўна.

Нядаўна Аляксандр Лукашэнка расказаў, што ў аднаго з яго памочнікаў у дэкларацыі знайшліся «пад дзясятак аўтамабіляў, пад дзясятак кватэраў» і таму ўзнікла пытанне, ці не карупцыянер ён. Насамрэч, калі б СМІ мелі доступ да дэкларацый чыноўнікаў (як у многіх цывілізаваных краінах), то факты карупцыі маглі б усплыць куды раней.

У Беларусі асноўнай працэдурай дзяржаўных закупак застаецца «закупка з адной крыніцы». Гэта значыць, што, па вялікім рахунку, сумы, якія плацяць дзяржаўныя прадпрыемствы або ўстановы, могуць брацца ледзь не з галавы. Іншыя працэдуры ж таксама лёгка ператварыць у фіктыўныя, падрыхтаваўшы апісанне закупкі такім чынам, каб перамог ужо загадзя вызначаны контрагент.

Закупки
Infogram

Дзякуючы гэтаму дырэктар ледзь жывога дзяржпрадпрыемства можа атрымліваць сотні тысяч еўра праз даволі банальныя схемы. Мала хто ў Беларусі здзівіцца, што ў прынцыпе, каб прыватніку дамовіцца пра штосьці з буйным дзяржпрадпрыемствам, то трэба гэтую дамову «падмазаць» (ці прапанаваць «супольна зарабіць») — і за гэта можна, вядома, «прысесці».

Наша нелюбоў да празрыстасці настолькі вялікая, што Беларусь — адзіная дзяржава з 49, якая ўваходзяць у антыкарупцыйную групу Рады Еўропы, але не публікуе ў адкрытым доступе сваю справаздачу па барацьбе з карупцыяй.

Прыкладаў, калі сама сістэма спрыяе карупцыі, можна прыводзіць яшчэ шмат: дадайце сюды рэгуляцыі, праверкі, незалежнасць судоў і гэтак далей. Таму нічога дзіўнага, што, паводле Глабальнага барометра карупцыі, толькі 10% беларусаў лічаць, што «звычайныя людзі могуць паўплываць на ўзровень карупцыі». Гэта самы нізкі паказчык у свеце.

Калі паглядзець на ўсе гэтыя праблемы яшчэ раз, то бачна, што яны да карупцыі маюць не такое і вялікае дачыненне. Насамрэч яны звязаныя з якасцю дзяржаўнага кіравання. Зірнуўшы на краіны, якія знаходзяцца ўверсе Індэкса ўспрыняцця карупцыі, можна ўбачыць, што ўсе яны ледзь з ідэальным дзяржкіраваннем. Там ёсць Сінгапур і Ганконг, да дэмакратычнасці якіх могуць узнікнуць пытанні, але да якасці бюракратыі там не падкапацца.

Улада можа яшчэ даволі доўга гуляцца ў жорсткую барацьбу з карупцыянерамі, але насамрэч у гэтым мала сэнсу. Куды больш важна чысціць балота дзяржаўнага кіравання, робячы яго празрыстым і падсправаздачным. 

Рыгор Астапеня

1
Паначка / адказаць
29.11.2018 / 13:28
НЕ трэба тут крэнчыць i тапiць за спыненне барацьбы. Хiба жыхары Амерыканкi cкiнулiся на артыкул? На дзiсейшы дзень вiдавочна, што нi тыдзень садзяць даволi велькiх бугроу. Але ж спадар Астапеня з найвялiкшага розуму навучна абгрунтавау, што навошта гэта рабiць, хай распаусюджваецца. Можа яму энэргiю няма куды накiраваць? Можа iншае, але займаецца нейкай нiкому не патрэмнай лухтой. Лепей бы, што добрае напiсау антыкрызiснае. А то узяуся баранiць паршукоу прыкарытных.
0
Да ни когда. / адказаць
29.11.2018 / 15:54
О каком смысле можно говорить.

Если сынок каждый годок любит себя Формулой и мотоциклами.
А сам имеет ума и знаний максимум на ладу.
И вы думаете, видя все это, кто имеет доступ к мани мани, будут питаться ливеркой ???

0
Рыгор Астапеня / адказаць
29.11.2018 / 21:46
Паначка, у мяне ўражанне, што Вы абсалютна не зразумелі тэксту.  
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30