Даслаць навіну
Знайсці
13.08.2018 / 12:16 29

Рыгор Астапеня. У чым галоўная праблема Беларусі

Піша кіраўнік Цэнтра новых ідэй Рыгор Астапеня.

Адзін мой сябар не можа знайсці ў сваю фірму дастаткова прыбіральшчыц/каў, прапаноўваючы штомесячны заробак у $700. Другі мой сябар шукаў маркетолага на завод, і яму пасля доўгіх пошукаў прапанавалі пашукаць адмыслоўца ў Расіі. Беларускія бізнесоўцы ў прынцыпе даволі часта кажуць, што працоўныя кадры не адпавядаюць іх патрабаванням, паводле апытання Даследчага цэнтра ІПМ.

Процьма маіх знаёмых не хоча вяртацца з замежжа ў Беларусь, бо баяцца, што іх, як маладых і амбітных, будуць прысыпаць пясочкам старэйшыя, больш пасіўныя і больш праўладныя калегі. Шмат маіх знаёмых марыць сысці (і часта сыходзіць) са сваіх пасад, бо яны не маюць магчымасцяў (ці матывацыі) рабіць сваю работу найлепш.

Гэтая праблема не толькі сістэмы ўлады (якая ўсё ж мае вялікую віну) — тое самое датычыць EPAM Systems, «Нашай Нівы», «Гомсельмаша» ці Салігорскага райвыканкама. Калі «Крумкачы» сутыкнуліся з фінансавымі праблемамі, то многія функцыянеры са сферы спорту зласловілі, маўляў, «навошта нам гэтыя бамжы ў вышэйшай лізе?» Наша галоўная праблема ў тым, што Беларусь — краіна змарнаваных талентаў, без розніцы, хто ў гэтым вінаваты: алкагалізм, лянота, дзяржава ці нейкі начальнік.

Беларускі рэсурс

Кіраўнік Gallup Джын Клінтан у сваёй апошняй кнізе прадказвае блізкую сусветную вайну за працоўныя месцы. На глабальным рынку працы будуць хутка перамяшчацца праз межы ў пошуках адпаведных для іх працаўнікоў. Калі ў краіне няма патрэбных талентаў, то і адпаведных працоўных месцаў не будзе, бо кваліфікаваных людзей можна заўсёды яшчэ недзе пашукаць.

Канешне, можна адшукаць нейкую замену таленавітым супрацоўнікам — падаткавыя льготы для прадпрыемстваў ці параўнальна нізкія заробкі супрацоўнікам. Але мы не можам, на жаль, зрабіць Парк высокіх тэхналогій з усёй краіны. Ранейшыя ж схемы па здабычы льготных энергарэсурсаў з Крамля страчваюць актуальнасць. Таму Беларусі трэба шукаць уласны энергарэсурс, які мы так доўга марнавалі.

Пры гэтым таленты трэба гадаваць гэтак, каб яны заставаліся ў Беларусі, хоць многія краіны імкнуцца гэтыя таленты перацягнуць да сябе. Гаворка не толькі пра Злучаныя Штаты, дзе мігранты з’яўляюцца адным з матораў эканомікі, але нават пра Іспанію, якая гатовая штампаваць візы ледзь ці не ўсім людзям, якія маюць бізнес-план. У ідэале мы таксама маем прыцягваць замежныя таленты, але давайце заставацца рэалістамі.

Патрэбныя навыкі замест канкрэтных ведаў

Кароткі блог — гэта, бадай, не самае добрае месца, каб сказаць, што Беларусі трэба рабіць з тым, што я вышэй паспеў назваць галоўнай нашай праблемай. Але вось тры найважнейшыя моманты.

Па-першае, універсітэты мусяць пачаць прыярытызаваць канкрэтныя навыкі (як менеджмент ці праграмаванне), а не веды (макраэканоміку ці матэматычную тэорыю). Значэнне ведаў наагул не варта пераацэньваць — кожны з нас ведае шмат ці няшмат разумных і абазнаных людзей, але не ўсе з іх з’яўляюцца рухавікамі ў сваёй сферы. Сэнс не ў тым, колькі знаходзіцца ў галаве чалавека, а ў тым, што ён можа здзейсніць з гэтай галавой. (Мой сябра, які шукае ў Мінску клінераў на $700 у месяц, свае пяць гадоў ва ўніверсітэце не дасядзеў.)

Кожны прадмет ва ўніверсітэце ці прафтэхвучэльні павінен быць скіраваны на тое, каб адтачыць нейкі навык, а не змусіць прачытаць Х кніг (без іх вы ўсё адно не абыдзецеся). У «Каледжы для Амерыкі», які акурат мае такі падыход, каб атрымаць дыплом бакалаўра, трэба выканаць 20 мэтаў («палепшыць арганізацыйную эфектыўнасць» ці «выкарыстаць матэматыку для вырашэння праблем»). Сэнс у тым, што добрая частка гэтых навыкаў патрэбная ледзь ці не на ўсіх працоўных месцах, якія сёння ёсць у свеце.

Досыць натуральна, што беларуская адукацыя таксама мусіць перастаць вучыць прафанацыі ў выглядзе непатрэбных заняткаў па працоўным навучанні ці іспытаў, якія насамрэч многія здаюць без высілкаў.

Па-другое, працэс культывацыі талентаў павінен быць як мага больш шырокім. Стратэгія раскрыцця талентаў вымагае супольных высілкаў дзяржаўных органаў, універсітэтаў, прыватных працадаўцаў, экспертаў, філантропаў, грамадзянскай супольнасці, органаў мясцовага кіравання і г.д. Таленты варта шукаць не толькі сярод беларусаў (абодвух палоў), але і за межамі Беларусі, калі нам гэта трэба.

Самы банальны прыклад — гэта дыялог паміж працадаўцамі і ўніверсітэтамі, як гэта ёсць у сферы ІТ. Але ці ёсць падобны дыялог у сферах юрыдычнай ці эканамічнай адукацыі? Гэткія дыскусіі мусяць пашырацца і ў іншых сферах, і варта павялічваць колькасць удзельнікаў-стэйкхолдараў, каб разам абмяркоўваць, якія таленты сёння патрэбныя Беларусі і як іх можна адкрываць унутры Беларусі ці шукаць па-за межамі. Гэта не настолькі касмічна, як можа падавацца.

У Аўстраліі даходзіць да таго, што Дэпартамент працы і малога бізнэсу (Мінпрацы «па-наску») штогод публікуе дадзеныя аб колькасці патрэбных адмыслоўцаў у розных галінах, і паводле гэтага даклада Аўстралія выдае замежнікам пасведчанні на права жыхарства.

Па-трэцяе, усе падобныя пачынанні складана ажыццявіць без дастатковай колькасці свабоды. Гаворка ж не толькі пра палітычныя свабоды, але проста пра магчымасць дзеяння — бо насамрэч выкладчыкі беларускіх універсітэтаў могуць ненавідзець Мінадукацыі за нікому не патрэбныя паперкі нават больш, чым чытачы «Хартыі-97». Проста талент складана гадаваць у краіне, дзе за нейкі пароль ад БелТА рэдактары едуць у ІЧУ. Але ўрэшце, шмат можна рабіць і без дзяржавы.

Рыгор Астапеня

0
Как далеки вы от образованных белорусов. которые в обо / адказаць
15.08.2018 / 10:43
30, ;Квалифицированному работнику нужна не только зарплата. которая повышается. а нужно соблюдение "принципа относительности". Тот. кто более квалифицированный и вносит больший вклад в общий результат должен получать больше. чем тот, кто выполняет менее квалифицированный труд или получает меньшие результаты. Дело не в абсолютных цифрах, а в том. чтобы более ценные и квалифицированные должны больше получать и лучше жить. что и есть справедливость. Если люди работают на госпредприятиях и основная прибыль перечисляется в бюджет. то разница в уровне жизни между самыми высококвалифицированными и наименее квалифицированными не очень велика. но она должна быть в денежном выражении. если даже внешне разницы не чувствуется. потому что один деньги в банке какие-то имеет и куда-то их вкладывает. чтобы детям передать. а другой живет от зарплаты до зарплаты. Это современный капитализм. когда сбудется мечта советского человека "квартира. машина. дача". а кто икру есть или на какие-то дорогие курорты ездит- это уже мелочи. которые поддерживают "принцип относительности". когда ценятся профессионалы и специалисты высокой квалификации. что их радует и что справедливость. 
0
Olka / адказаць
17.08.2018 / 13:26
Как умиляют эти жалобы "работодателей"! Специалистов оказывается нет в Беларуси! А Григорий Астапеня точно понимает, кто такой специалист? Вот пример: фирма очень долго искала дизайнера для разработки открыток в возрасте от 18(!!!) до 25(!!!) лет, креативного, быстрого и способного работать в команде. Как говориться без комментариев.... Интересно, люди давшие такое объявление понимали, что ни один настоящий профессионал к ним работать не пойдёт? Только вчера прочитала требования к продавцу обуви в элитный бутик, кроме возраста и пола, ещё 7(!) требований, в числе которых охрана товара и торгового зала, работа с кассой и чеками, инвентаризация.... Мало того, что наниматели и государственные, и частники потеряли даже минимальное уважение к своим работникам и сотрудникам, очень пугает, что потеряли даже здравый смысл. И если вдруг внешние условия изменятся, а мир сейчас очень динамичен, то специалистов в Беларуси не останется вообще, просто физически. И тенденция к этому уже началась. В Минске не хватает почти 500 врачей и 400 медсестёр, хотя ранее просто невозможно было найти вакансию и молодых специалистов трудоустраивали только по блату. Зато теперь наши врачи прекрасно живут и работают за рубежом, в основном в Европе. И что интересно, вполне устраивают своих новых работодателей.
0
Olka / адказаць
17.08.2018 / 19:18
30, дело не только в зарплате, дело в отношении и социальной оценке, значимости. Именно высоко квалифицированные специалисты понимают, что они вносят очень большой вклад в развитие любой отрасли и сферы жизни. И поэтому хотят соответствующего к себе отношения, признания их заслуг, уважения. А вот с этим у нас большая проблема, не меньшая чем с зарплатой. Уже ни один раз наблюдала, как руководители частных фирм избавлялись от очень крутых специалистов, которые были в состоянии тянуть много функций в одиночку. После ухода на их место всегда брали 2, а то 3 человека и экономически это было не выгодно. Крутых у нас боятся и не любят. А в гос секторе вообще все попадают под регулярные раздачи выше стоящего начальства, начиная от министров и заканчивая ведущими специалистами.
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2017 2018 2019
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30