Даслаць навіну
Знайсці
1
Val / адказаць
23.03.2018 / 11:30
Ордэн мечаносцаў існаваў з 1202 па 1237 год. У XV ст. гэта тэрыторыя мела назву Лівонскага ландмайстарства Тэўтонскага ордэну.
1
Васіль Астрэйка / адказаць
23.03.2018 / 11:48
Якая гісторыя! Дзякуй, надзвычай цікава!
5
belariy / адказаць
23.03.2018 / 12:09
агонь-дзеўка !!
32
Стас / адказаць
23.03.2018 / 12:31
Варта напомніць, што ў Дусятах, заклюкаючы да паўстанняў сакавіку 1831 года, Эмілія Плятэр выйшла на плошчу з бела-чырвоным польскім нацянальным сцягам. Так што на Рэч Паспалітую, аджраджэння якой яна жадала, Эмілія глядзела як на польскую дзяржаву. Як і яе кузен, што ўслаўляў канстытуцыю 3 мая, у якой, дарэчы, пра Вялікае княства Літоўскае як пра дзяржаву, не было сказана ўжо ні слоўка. Аўтар аднаго з падручнікаў для дзевятага класа па гісторыі Беларусі В.Паноў нават напісаў, што Эмілія загінула ў баі супраць царскіх войскаў. А вось польскі гісторык з Гданьскага ўніверсітэта прафесар Юзеф Бахуж, які спецыяльна даследаваў жыццё Эміліі Плятэр, канстатаваў, што ёй вельмі хацелася стаць такой, як Жанна д”Арк, але прыйшоў да высновы, што Эмілія ў баявых дзеяннях падчас паўстання ўдзелу не прымала, афіцэрскага звання не мела. Прафесар звярнуў таксама ўвагу на тое, што ў мемуарах паўстанцаў пра Эмілію найчасцей гаворыцца ў адмоўным сэнсе. Больш таго, ён піша, што паўстанцам прыходзілася выстаўляць спецыяльную варту ля памяшканняў, дзе пасялялася Эмілія з сяброўкай саёй Рашановіч, каб не пускаць да іх мужыкоў, што цягнуліся туды цугам. Некаторыя сцвярджэнні прафесара Бахужа нават не хочацца цытаваць, бо гаворка ідзе пра маладую дзяўчыну. Легенду пра гераічную Эмілію стварыў Адам Міцкевіч сваім вершам “Смерць палкоўніка”, у якім усё прыдумана, у тым ліку тое, што яна ліцьвінка. Верш вельмі прыгожы, таму паверылі людзі пану Адаму, а не мемуарам паўстанцаў. І так часта бывае, літаратура – моцная сіла. Але ж выдумляць герояў не варта, аўтарытэту краіне і народу яны не прыдадуць.
4
Ален / адказаць
23.03.2018 / 13:04
Матэрыял цікавы, але напрыканцы вы падмяняеце паняцці ва ўгоду моднай ідэалогіі. "пачатае ёю паўстанне за свабоду ад стэрэатыпаў" - падаецца, яна паўставала ўсё-такі не за гэта.
57
RRR / адказаць
23.03.2018 / 13:45
Ее бы энергию -- да в мирное русло! Например, на исследование Сибири или Дальнего Востока.. А не гражданские войны в центре Европы устраивать!
3
Алесь / адказаць
23.03.2018 / 15:23
Эмілія Плятэр выклікае захапленне. Незвычайная, загадкавая, рамантычная жанына.
Гонар нашага краю, нашага народу, захавалі паўстанцы, Эмілія ў іх ліку. Але калі б роля жанчынаў звялася да той, якую выбрала сабе Эмілія, гэта была б катастрофа.
Самое жыццё нашае, нашую будучыню, культуру захавалі гэтыя маці, сёстры, дачкі, якія заставаліся дома, цярпелі высылкі, галечу, прыніжэнні. Яны нараджалі дзяцей, перадавалі праменьчык светапогляду, культуры далей, у рамках сваіх маленькіх сусветаў-сем'яў.
Мой глыбокі паклон тысячам адважных мужчынаў, якія адстойвалі волю. Так-так, мужчынаў. Бо гэта былі, найперш, мужчыны, якія ішлі пад кулі, у страшныя атакі, цярпелі жахлівы боль ад ранаў, паміралі. І мой паклон тысячам жанчынаў, якія, застаючыся за іх спінамі, захавалі вагонь жыцця нашага народа.
Я выдатна разумею, што ніхто не будзе пісаць пра звычайных жанчынаў - нестандартныя яскравыя асобы аб'ектыўна цікавейшыя. Але, усё роўна, я бачу пэўны парадокс у тым, што вы выбралі першай гераіняй для вашага цыклу жанчыну, якая рабіла тое, што рабілі - і робяць - пераважна мужчыны - ваявала. 
Мы выжылі не дзякуючы "змаганню са стэрэатыпамі". Мы выжылі дзякуючы таму, што мужчыны рабілі тое, што належыць мужчынам, а жанчыны - тое, што належыць жанчынам. 
6
ўантуфры / адказаць
23.03.2018 / 15:25
Стас, чым агіднейшая мана, тым ахвотней у яе вераць. У гісторыі маса прыкладаў, калі у войску вандравалі жанчыны, звычайна побач з камандзірам. І гэта зусім не значыла, што да намёта жанчыны выстройваліся мужыкі. А вось камусці відаць такіх карцін хацелася, асабліва тым, каму з жанчынамі не шанцавала. Наконт сцягу - ну таксама спрэчнае пытанне - як маглі называць польскім сцяг, які быў толькі-толькі зацьверджаны, у 1831 годзе ? Тады ён мог быць чыім заўгодна, бо афіцыйнай гісторыі у яго не было. Пра Касцюшку таксама абышто пішуць і польскія суседзя, і расейскія. Душыць суседушак тое, шот не польскі пан бараніў Вашынгтон, і не расейскі сударь. Вось і плятуць гідоцтвы. А Плятэр, Касцюшка - гэта літвіны-беларусы. Ні польскія, ні летувісцкія, ні расейскія, а нашы, беларускія героі, якім бы брудам ні палівалі іх "добрыя" суседзя.
1
Ян-Севярын Бакей / адказаць
23.03.2018 / 15:53
толькі я заўважыў супадзеньне - яна далучылася да паўстаньня  25 САКАВІКА?
4
Нана / адказаць
23.03.2018 / 16:42
дыялогі на ФБ -- гэта геніяльна!!
26
Іван / адказаць
23.03.2018 / 16:51
Усё цудоўна, засталося толькі даказаць яе прыналежнасць да Беларусі. Як вядома, яна была полькай і пачувала сябе полькай, як уласна і паўстанне гэтае было польскім. А ну хаця калі ўжо нават Касцюшка, які прызываў прывіваць польскую мову беларускім сялянам і паланізаваць уніяцкае набажэнства, цяпер парабіўся беларускім героем, то што ўжо нейкая Эмілія Плятэр..
4
Ждун / адказаць
23.03.2018 / 16:54
я нават пра такую крутыху і не ведаў, сорамна ажно
7
Lime / адказаць
23.03.2018 / 17:17
Очень интересно.Потрясающая история и,безусловно,исключительная женщина своего времени.К сожалению,судя по недовольному бурчанию некоторых,мы по мышлению недалеко ушли от тех времен.И это,несмотря,что войну и советские стройки женщины прошли наравне с мужчинами.Но нет,до сих пор много людей,которые считают должным поставить женщину на место.Как это мелочно,особенно на фоне такой судьбы.

3
Стас / адказаць
23.03.2018 / 17:52
Іван,

Яна была немкай.
5
metsavend / адказаць
23.03.2018 / 18:25
Какая короткая, но яркая жизнь! Спасибо за публикацию. 
17
Дзядзька / адказаць
23.03.2018 / 19:32
Сучасницам для свабоднага жыцця войнушки не хватает.
1
Пераклад з А.Міцкевіча / адказаць
23.03.2018 / 20:21
А.Міцкевіч. Смерць палкоўніка.

Дом лясніка сумна у пушчу глядзіць,
Рота стралкоў каля хаты чакае :
Палкоўніка стража ля брамы стаіць,
А ў хаце палкоўнік канае.

Народ збегся з вёскі працоўны,лядачы.
Відаць правадыр той вялікі і слаўны.
Калі па ім жалабна люд просты плача,
Ягоным здароўем аслабным цікаўны.

Каня наказаў ён свайго  асядлаць,
З якім мусіў лёс цяжкі несці :
Каб перад смерцю яго аглядаць,
Сказаў каня ў хату прывесці.

Мундзір загадаў свой прынесці стралецкі,
Свой нож паляўнічы,і пас,і рыштункі :
Жадае,як стары той волат - Чарнецкі,
Навек развітацца з рыштункам .

Каня адвялі калі з хаты ,
Зайшоў ў хату ксёндз з Панам Богам :
Ад жалю збялелі салдаты-
Укленчыў ўвесь люд ля парога !

Касцюшкавы,нават, старыя салдаты,
Што вылілі ўжо крыві многа,
Цяпер лілі слёзы багата,
Казалі,з ксяндзом,шчыра пацеры Богу.

На світанні - звон у капліцы :
З палкоўнікам - расставанне,
Маскаль рыскаў у аколіцах ,
У паўстанцаў - ў бой прызванне!

На тапчане пастуха - правадыр ляжыць,
Ва ўзгалоўі - сядло з буркай,
У руках ён крыж дзяржыць,
Каля боку - нож,двустволка .

Асілак ляжыць,але грудзі дзявочы,
Які яго твар?-Прыгажэйшай дзяўчынкі.
Які правадыр навек закрыў вочы ?
-Эмілія Платэр : паўстанка - літвінка .

Пераклаў В.Макарчык.


1
Баян / адказаць
24.03.2018 / 00:49
Вось яшчэ адна гiсторыя пра Эмiлiю Плятэр. Кастусь Цвирка. Гвалтоуны захоп царскiмi войскамi беларускiх зямель у канцы XVIII стагоддзя i далучэнне iх да Расiйскай iмперыi выклiкалi на Беларусi магутны вызваленчы рух, якi вылiуся ва узброеныя выступленнi перадавых колау грамадзства. Адным з такiх выступленняу было лiстападаускае паустанне 1830 - 1831 гадоу, якое пачалося у Польшчы i неузабаве перакiнулася на Лiтву, як называлi тады Беларусь (сенняшняя Лiтва звалася Жмудзь). Сiмвалам мужнасцi i самаахвярнасцi паустанцау стала Беларуская фалькларыстка i паэтэса Эмiлiя Плятэр. Жыла яна з маткай у маентку Лiксна Вiцебскай губернi. З маленства дзяучынка захаплялася верхавой яздой, паляваннем, навучылася трапна страляць. Але яшчэ большым яе захапленнем зрабiлася народная паэзiя. Як успамiнае беларускi этнограф i фалькларыст Максiмiльян Маркс, у сям'i якога у Вiцебску Эмiлiя была частай госцяй, яна з запалам, уласцiвым чуламу сэрцу, з усей душой аддалася беларускаму люду, ведала яго бядоты, спачувала яму i старалася як магла аблегчыць яго долю, збiрала i спявала яго песнi, шчодра плацiла за iх i сама пiсала вершы на iх манер. Iграючы на фортэпiяна, яна умела выдатна перадаваць i вяселыя i сумныя матывы народных песень, нават тэмбры жалейкi i басадуры. На жаль, фальклорныя запiсы Эмiлii не захавалiся. Не дайшлi да нас i яе вершы, якiя яна пiсала на роднай беларускай мове. Толькi два радкi з iх падау у сваiх успамiнах М. Маркс. Калi выбухнула лiстападаускае паустанне, яна падалася у шэрагi змагароу за вызваленне сваей зямлi ад расiйскiх акупантау. Добрае веданне народа, павага да простага селянiна-беларуса дапамаглi ей хутка сабраць вялiкi паустанцкi атрад - каля 400 ваяроу. Апрануушыся юнаком, Эмiлiя Плятэр узначалiла сабранае ею паустанцкае войска, прыняушы удзел у крывавых баях на Вiцебшчыне i Вiлейшчыне, дзе паказала прыклад мужнасцi i адвагi. Верш Мiцкевiча у перакладзе Кастуся Цвиркi Адам Мiцкевiч. Смерць палкоунiка На палянцы зяленай, сярод думных бароу, Дзе пад кленам хацiнка старая, Бы застыу у знямозе атрад ваяроу: Iхнi там камандзiр памiрае. Людзi з весак наукола стаяць ля варот. Ен, палкоунiк, быу знатны, няйначай, Раз яму спачувае так просты народ, Пра яго усе пытае ды плача. Вось палкоунiк каня асядлаць загадау I прывесцi блiжэй, да парога. Перад смерцю яшчэ хоць раз глянуць жадау Ен на друга свайго баявога. Загадау свой прынесцi паходны мундзiр, Свой кiнжал, зброю, пояс стралецкi. Ен хацеу i з рыштункам сваiм, камандзiр, Развiтацца, як колiсь Чарнецкi. А калi ужо ад хаты каня адвялi, Ксендз туды увайшоу з панам Богам. Людзi з весак хрысцiцца хутчэй пачалi Цiха укленчыушы перад парогам. Спалатнеушы, паустанцы стялi у дзвярах. Нават воi Касцюшкi былыя, Што прайшлi усе агнi, агрубелi у баях, Слез сваiх не хавалi, сiвыя. Раным-рана у каплiцы званiць пачалi. Ды хаваць камандзiра жаунеры Не змаглi: наляцелi якраз маскалi... У каплiцы для усiх - насцеж дзверы. Ен на лаве ляжау - у спакоi чало. У руках яго - крыж, збоч нягнуткi Нож-кiнжал i ружжо, ва узгалоуi сядло. Люд дзiвiуся: такi маладзюткi. Ды чаму твар дзявочы у байца? Два грудкi... Хто ж мог знаць, што баеу завадатар Быу... дзяучынай! Была - слез не трэба, жанкi - То лiцвiнка Эмiлiя Плятэр. Смерць напаткала Эмiлiю 23 снежня 1831 года, калi ей было толькi 25 гадоу. Вестка пра гераiзм бясстрашнай лiцвiнкi, новай Жанны д'Арк, як пачалi яе называць, разляцелася па усiм свеце. У Парыжы ставiуся спектакль, дзе галоунай гераiняй была Эмiлiя Плятэр. Ей прысвяцiлi свае вершы французскiя, нямецкiя, iтальянскiя, англiйскiя, венгерскiя, польскiя паэты, мастакi пiсалi пра яе карцiны. Адаму Мiцкевiчу пра гераiчную беларускую дзяучыну расказау Iгнат Дамейка, яе паплечнiк па паустанню. З газеты ад 5 студзеня 1995 года. На скрыжалях гiсторыi.
1
Тор / адказаць
24.03.2018 / 01:49
Интересно
11
Стас / адказаць
24.03.2018 / 09:57
Баян, "Вось яшчэ адна гiсторыя пра Эмiлiю Плятэр. Кастусь Цвирка".

Гэта той самы Цвірка, які пісаў, што беларусы вызвалялі Крым ад татара-манголаў?
Ха-ха-ха...

"Адным з такiх выступленняу было лiстападаускае паустанне 1830 - 1831 гадоу, якое пачалося у Польшчы i неузабаве перакiнулася на Лiтву, як называлi тады Беларусь (сенняшняя Лiтва звалася Жмудзь)".

Тое паўстанне Леон Геронім Радзівіл, які прыехаў ў Нясвіж у водпуск з арміі, разагнаў за некалькі тыдняў.

"Адаму Мiцкевiчу пра гераiчную беларускую дзяучыну расказау Iгнат Дамейка, яе паплечнiк па паустанню".

Адам пасля паўстання падчас сустрэчы з яго ўдзельнікамі ў Берліне моцна абураўся, што паўстанцы ў той жа Варшаве біліся слаба, маўляў, трэба было да смерці. Тады адзін з паўстанцаў выказаў сваё рэзюме: "А пан паэт, які ніколі нават не быў у Варшаве,  сядзеў бы на друзах горада і пісаў бы свае хвалебныя вершы і паэмы". Адным з такіх вершаў стала і "Смерць палкоўніка", змест якога не мае ніякага дачынення да рэчаіснасці. 
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера