Даслаць навіну
Знайсці
17.05.2017 / 13:52 15

Метро «Тучынка»: успамін пра катастрофу

Новая станцыя — шанец аддаць даніну памяці знішчаным беларускім габрэям.

Мінскі метрапалітэн вынес на агульнае абмеркаванне назвы станцый чацвёртай, кальцавой лініі метро. Ідэалогіі ў найменнях, на першы погляд, не праглядаецца — яны нейтральныя, прывязаныя да мясцінаў, дзе будуць збудаваныя. Сучасныя мінчукі збольшага тыя тапонімы ці зусім не ведаюць, ці даўно на іх забыліся. Хто, напрыклад, скажа, як правільна ставіць націск: ТУчынка ці ТучЫнка? Дый мала хто чуў пра трагедыю, якая разгарнулася ў гэтай мясціне без малога восем дзясяткаў гадоў таму. 

Новая станцыя метро мае паўстаць на вялікім перакрыжаванні шырокіх праспектаў Пушкіна-Жукава ды вуліцы Панамарэнкі. Варта аддаць павагу густу адмыслоўцаў з метрапалітэна, якія прапанавалі прывязацца не да іх, а менавіта да Тучынкі, гістарычнага ўрочышча, якое некалі было на ўскрайку места. Адсюль, з узвышша, добра праглядаецца мясцовасць, якая, імаверна, і падорыць станцыі сваё імя. Сядайма ў тралейбус, які паволі спускаецца па вуліцы Харкаўскай. Злева на пагорках цягнуцца «хрушчоўкі», справа — хаатычны абшар з паркоўкамі, прамзонамі ды рэшткамі драўлянай прыватнай забудовы сярод зеляніны здзічэлых садоў у ярах. Гэты кавалак горада, нібы беспрытульны, ляжыць паміж вірлівым цэнтрам і спальнымі ўскраінамі.

Тучынка на плане Мінска 1928 года.

Недзе тут, у раёне былых цагельняў, нацысты, якія толькі-толькі атабарыліся ў Мінску, пачалі знішчаць нашых габрэяў. Шлях недалёкі — «унтэрмэншаў» хапалі, скажам, каля Замчышча ці ў Ракаўскім прадмесці, гналі праз чыгунку і расстрэльвалі ў гэтым зацішным кутку. Такім чынам «вызвалілі» ад насельнікаў кварталы ў раёне цяперашняй станцыі метро «Фрунзенская», і зрабілі там гета, закрытую зону, куды гналі габрэяў з усёй Беларусі ды з іншых куткоў Райху. Прадуманая, эфектыўная, пачварная лагістыка. Больш падрабязна пра гэта напісаў гісторык і паэт Антон Рудак. Аднак калі «Яму», месца масавых расстрэлаў габрэяў з мінскага гета каля сучаснага праспекта Пераможцаў, больш-менш ведаюць, дык Тучынка збольшага застаецца невядомай, са сваімі непралазнымі нетрамі саматужных аўтамайстэрняў, гаражоў ды зарасцяў кустоўя. 

Станцыя метро — гэта сімвал. Узгадайце, наколькі грунтоўна, класічна аформленая керамічнымі кампазіцыямі станцыя «Плошча Якуба Коласа». Ці як тонка, густоўна адлюстраваны ўспамін пра вёску, якую праглынуў горад, на больш новай станцыі «Грушаўка». А сімвалам чаго будзе «Тучынка»? Ёсць час задумаца.

Мабыць, не варта рабіць са станці метро мемарыялу. Чалавеку, які штодня едзе на працу і дахаты, не хочацца два разы на дзень спускацца ў змрочны склеп. Хай бы лепей «Тучынка» была лёгкім успамінам пра цікавую, жывую культуру, якую паглынула карычневае бяздонне. Скажам, можна аздобіць падземны хол станцыі вітражамі з шагалаўскімі матывамі. Каляровыя козачкі, драўляныя хаткі і людзі, якія лятуць у нябёсах, што свецяцца знутры цёплым святлом… Прыгожа. 

Нехта скажа: ну вось, зноў вы з гэтымі габрэямі. А колькі знішчаных беларусаў не ўганаравана як след — ні рэпрэсаваныя, ні дэпартаваныя, ні замораныя голадам… Аднак тое, кім мы ёсць, вызначаецца ў тым ліку і праз тое, пра каго мы памятаем. Як і праз тое, пра каго мы лічым за лепшае забыцца. 

Шкада будзе не ўзгадаць ані словам сем'і тых, хто забіты ў Тучынцы — калі ўжо вырашылі даць станцыі метро такую назву. Гэтыя людзі, суседзі нашых дзядоў, не мелі шанцу зрабіцца часткай нашай агульнай нацыі. Дык няхай яны застануцца ў нашай агульнай, штодзённай памяці. Хоць бы і на новай станцыі метро.

Васіль Кроква

0
Оксана / адказаць
18.05.2017 / 21:38
Я уже проголосовала за Тучинку, хотя прожив 53 года рядом, никогда не слыхала об этом названии места:Мухлевкой называли водоемы рядом с бывшим кинотеатром Современник. Много грустных историй связано с разными местами в Минске и Беларуси, но не хочется увековечивать их: может быть лучше сюжетом станции Тучинка пусть станет воссоздание в рисунках Тучинского сквера, как он обозначен на карте Минска. Это место было самым живописним вблизи предполагаемой станции метро. Правда, до разрухи кинотеатра..
0
Чынгачгук / адказаць
18.05.2017 / 23:08
I мне больш падабаецца Мухляука. Неяк смешна i пазітыўна ☺ А могілкі ёсць побач - Кальварыя.
0
Кіркораў / адказаць
20.05.2017 / 10:21
Прекрасный текст Василя Кроквы! Я полностью за его предложение!
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
Калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера, каб узяць удзел у апытанні
Загружаецца...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2016 2017 2018
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30