Даслаць навіну
Знайсці
1
Valer Kisiel / адказаць
27.04.2013 / 18:34
Артыкул цікавы, але даволі спрошчаны і павярхоўны. Мапа навязвае новыя штампы і стэрэатыпы. Так прозьвішчы на -ук характэрныя і да Гарадзеншчыны, а -іч і -віч зусім натуральныя для Піншчыны. Незразумела прычым тут прыгон да ўзьнікненьня прозьвішчаў. Так, напрыклад, вольныя майдэборскія мяшчане атрымалі прозьвішчы, бо плацілі чынш - тагачасны падатак. Можна сказаць, што афіцыйныя прозьвішчы сялян і мяшчан - гэта вынік усеагульнага падаткаабкладаньня ў ВКЛ.
7
Вашкевіч / адказаць
27.04.2013 / 18:46
І мапа і назва не мае ))) Мапа не вельмі падабаецца дарэчы. Што тычыцца часу ўзнікнення прозвішчаў, то я пісаў на прыкладзе Гродзеншчыне. Цалкам дапускаю што на Усходзе Беларусі прозвішчы маглі паўстаць крыху пазней. БАЯРЫ - гэта звычайная назва прывілеяванага саслоуя ВКЛ у 15 - перш. палове 16 ст.
12
dz / адказаць
27.04.2013 / 19:08
вообще статья не очень... а насчет "балтских" фамилий cоветую почитать это http://veras.jivebelarus.net/sodyerzhaniye/prilozhyeniye-4
1
Чалавек з Мінску / адказаць
27.04.2013 / 19:10
А што наконт тых, у каго прозвішча заканчваецца на "ец"? У мяне прозвішча заканчваецца на "кі", і мае продкі менавіта з Заслаўскага раёну, таму з мапай усё супадае. Але мяне цікавіць, што "эксперты" думаюць наконт прозвішча майго сябра.
32
Павел / адказаць
27.04.2013 / 19:13
А мапа аўтарства - БССР. "А хто ўтапіў у крыві рускія фаміліі ноўгарада?" - няўжо беларусы? Цi лiцвiны? А калi з"явiлiся беларусы? Значна пазней сваiх прозвiшчаў? А Полацкае княства калi стала "беларускiм"? Нiколi. А Тураўскае княства калi стала беларускiм? Нiколi.
1
Polka / адказаць
27.04.2013 / 19:34
„Русские фамилии появились в Великом Новгороде в 13 веке” Moжa pycкiя, дык нe рaceйcкiя. Нaвaгрoдзкiя. A 2 cтaгoддзя пacля мacкoўcкi цaр зaбiў ycix жыxaрoў гoрaдa i пaceлiў тaм нoвыx, якiя з Haвaгрoдaм ня мeлi нiякaгa дaчынeння. Xiбa пaмыляюcя? PS прaбaчцe пaмылкi.
2
zmicier / адказаць
27.04.2013 / 19:43
Нарэшце нейки цикавы матэръял.
0
Митяй / адказаць
27.04.2013 / 19:54
Очень интересно, но мало! Хотелось бы ещё поподробней и , в принципе, всё такое общее! Может есть монография на эту тему есть? Скиньте ссылку, буду благодарен!
12
Павел / адказаць
27.04.2013 / 20:01
"Русские фамилии появились в Великом Новгороде в 13 веке” Moжa pycкiя, дык нe рaceйcкiя. Нaвaгрoдзкiя. A 2 cтaгoддзя пacля мacкoўcкi цaр зaбiў ycix жыxaрoў". Безумоўна,рускiя. Не расiйскiя. Таму што Русь стала Раciей занчна пазней. А назва артыкеула якая? "Беларускія прозвішчы на трыста гадоў старэйшыя за расійскія" . А калi сфармуляваць карэктна: беларускуiя прозвiшчы на трыста гадоў старэйшыя за рускiя". Зусiм iншы сэнс.
9
Алесь Яжэвіч / адказаць
27.04.2013 / 20:04
Праблема нацыянальнага прозвішча мяне хвалявала даўно. Яшчэ ў канцы васьмідзясятых я напісаў сваю аналітычную працу "Беларуская анамастыка", дзе быў зроблены вынік, што прозвішчы нашыя мусяць заканчывацца на овіч/евіч/іч/ыч (Гусовіч, Мікулевіч, Бародзіч) паводле назвы плямён, ад якіх мы пайшлі: крывічы, радзімічы і дрыгавічы. У ВКЛ звыш 80% шляхты мела гэткія прозвішчы. Звярніце ўвагу і на тапонімы, колькі іх не русыфікавалі/паланізавалі, а ўсё пераважаюць на овіч/іч: Баранавічы, Касцюковічы, Івацэвічы… Таксама беларускімі зьяўляюцца прозвішчы на онак/ёнак/эня/еня (Кавалёнак, Карачэня), ак/як/ік/ык (Пазняк, Герасімчык), з канчаткамі а/я (Скарына, Дынька) і без канчаткаў (Бань). УСЁ! І мне глыбака пофіг вашыя псэўданавуковыя даследванні, згодна якіх да беларускіх адносяцца прозвішчы на аў/яў (Мітрафанаў, Лемцюгова). На карце артыкула гэтыя прозвішчы правільна паказаныя на тэрыторыі, памежнай з Расіяй, дзе самым тыповым якраз і зьяўляецца прозвішча на ов/ев (Митрофанов, Лемтюгова), ин/ын (Бородин), их/ых (Чермных). На тэрыторыі, памежнай з Украінай дамінуюць украінскія ук/юк (Власюк), энко/енко (Шевченко). Ля Польшчы, зразумела, цкі/скі. Літвіны вялі імпэрыялістычныя, захопніцкія войны, бралі ў рабства, ў палон шмат іншаземцаў, адтуль і нянаскія прозвішчы. Літоўцы хуценька зрабілі правільныя вынікі: гвалтам дапісываюць літоўскі канчатак is/as/us, латышы s. У нас дачынна свайго ўласнага прозвішча ёсць два варыянты. Першы (правільны) – гэта прыняць мой варыянт за аснову і на дзяржаўным узроўні ўвесці беларускае нацыянальнае прозвішча. Другі варыянт – навукова забалбатаць сваё прозвішча і надаль пабірацца-басячыцца ў рускіх, украінцаў ці палякаў, быццам свайго няма. Беларускае прозвішча – чарговая нагода ганарыцца Радзімай, адчуць самабытнасць, адметнасць, яно цудоўна заменіць былую пятую графу пашпарта (нацыянальнасць). Роўна шэсць гадоў назад прэзыдэнт Таджыкістана Эмамалі Рахмонаў адкінуў рускі суфікс ов і стаўся Эмамалі Рахмон, падаўшы прыклад для ўсяго таджыцкага народу. Але ад нашых не дачакаешся... Я заклікаю ўсіх шчырых беларусаў у індывідуальным парадку мяняць свае небеларускія прозвішчы на нацыянальныя СВАЕ!
2
павелу / адказаць
27.04.2013 / 20:09
Ну дык і правільна - беларусы - саманазва накінутая акупантамі. А вам не баліць за тую літву і за тую русь, што зберагалася менавіта праз Літву? Няўжо сапраўды верыце, што гэтая паскудная ілжывая прапаганда прынясе вашаму народу нешта добрае?
9
Павел / адказаць
27.04.2013 / 20:12
"Літоўцы хуценька зрабілі правільныя вынікі: гвалтам дапісываюць літоўскі канчатак is/as/us, латышы s. Я заклікаю ўсіх шчырых беларусаў у індывідуальным парадку мяняць свае небеларускія прозвішчы на нацыянальныя СВАЕ" - а якiя прыклады?
1
Вожык / адказаць
27.04.2013 / 20:32
Мой бацька паходзіць з Дубровенскага раёна, гэта на ўсходзе Беларусі. Так я памятаю, як мой дзед па бацькавай лініі, які нарадзіўся яшчэ ў пазапрошлым стагоддзі, распавядаў, што раней наша прозвішча заканчавалася на -ун, а потым пайшла мода дабаўляць гэтыя -оў, - аў, -еў, -эў і стала наша прозвішча заканчавацца на -уноў. А ўвогуле, калі жадаеце даведацца, руская ваша прозвішча ці не, трэба адкрыць аталс аўтамабільных дарог Расіі і паглядзець, есць там населены пункт сугучны з вашым прзвішчым ці не. З маім, напрыклад, ёсць, значыць усё ў парадку:)
52
Мария / адказаць
27.04.2013 / 20:34
"Беларускія прозвішчы на трыста гадоў старэйшыя за расійскія:" Ой, ну просто смешно.Да что за комплексы? Российские появились раньше белорусских. Естественно. Т.к. российское ГОСДАРСТВО возникло раньше "белоруского". 300 гадоў таму нiхто нават не ўжываў паняцце "беларускI"."Беларускія прозвішчы на трыста гадоў старэйшыя за расійскія" - назва артыкула. А калi пачалi адлiчваць гэтыя 300 гадоў ? Ад СССР? БССР?
35
(_._) / адказаць
27.04.2013 / 20:38
А у россиян среднестатистический член на 30 мм длинне чем у белоруссов и что?
2
Алесь Яжэвіч / адказаць
27.04.2013 / 20:40
Кавалёў, Каваленка, Кавальскі – Кавалевіч, Кавалёнак, Каваленя ці Каваль. Хай будзе беларусу на ўласны выбар. Капусцін – Капуста.
1
Алесь Давыдоўскі / адказаць
27.04.2013 / 21:10
Да Алесь Яжэвіч. Бздура якая! Ты яшчэ скажы, што -іч гэта вышэйшая адзнака якасьці беларуса.
2
Палівач / адказаць
27.04.2013 / 21:20
Алесь Яжэвіч: "мне глыбака пофіг вашыя псэўданавуковыя даследванні, згодна якіх да беларускіх адносяцца прозвішчы на аў/яў (Мітрафанаў, Лемцюгова)". Мне таксама пофіг ваша псеўданавуковае меркаванне. Пачытайце польскамоўныя інвентары і люстрацыі, ну, скажам, Рэчыцкага павету (1738, 1765 і т.д.). Значная маса прозвішч на -ow. Karpow, Antonow, Michalow і т.д. І разам з тым прозвішчы на -ін, -овіч, -ёнак. На -онак, -ёнак прозвішчы характырны для ўсяго беларускага ўсходу: Гомельшчына, Браншчына, Смаленшчына. Але значна частка гэтых прозвішч, як я пісаў вышэй, перад рэвалюцыяй атрымалі псеўдаукраінскі выгляд і цяпер сканчваюцца на -энка.
2
усе словы нашыя / адказаць
27.04.2013 / 21:20
Пятроў, Іваноў - калі ўслухацца, дык яны гучаць па-наску. І спадар мондрыч з калючым прозьвішчам лепш бы не раскідваўся спадчынай спаконвечнай.. Пятрова карова, Васілёва хата.. Нават прозьвішча Іваноўскія сьведчыць пра тое, што спачатку гэта быў род Іваноў. Вось у Літве быў бы спадар не МіхалкОў, а Міхалкаў.. Вось мы можам выбіраць інтанацыю і сэнс, а спадар Міхалкоў страціў выбар. Забіць паў-Ноўгарада і ганарыцца рускасьцю.. Кіеў ужо ў спакоі пакінем.
4
Алесь Яжэвіч / адказаць
27.04.2013 / 21:45
Я абсалютна перакананы, што "Песню пра зубра" напісаў не Мікола Гусоўскі, а менавіта Мікола Гусовіч. Палякі, сыходзячы са зместу паэмы, скуль выцякае, што Гусовіч пісаў "кірылічнай вяззю", не прызнаюць яго зусім сваім, таму ў польскім перакладзе ён не атрымаў "вышэйшай адзнакі якасьці" паляка суфікс цкі ))), а толькі чык: Mikołaj Hussowczyk.
0
Васіль Грыбоўскі-Гурыновіч / адказаць
27.04.2013 / 21:45
Працаваўшы ў архіве вызначыў шмат сялян з прозьвішчамі з канца 18 ст.. Таму выказваньне наконт прозьвішчаў для сялян з другой паловы 19 ст. не зусім вернае. З павагай, Васіль Грыбоўскі-Гурыновіч
5
Шпак / адказаць
27.04.2013 / 21:50
А позвольте вопрос, откуда произошла фамилия Жвирбля?
1
Ales' / адказаць
27.04.2013 / 21:56
Цікава, калі маё прозвішча аканчваецца на -ева, - то я руская? Але мае продкі жылі на Гомельшчыне дакладна вядома з 18 стагодзя.
0
Узрэцкi / адказаць
27.04.2013 / 21:57
"Псеўдаукраінскія" прозвішчы ёсць таксама на Віцебшчыне. Няужо пісары-украінафілы спадзяваліся далучыць да Украіны ? Яшчэ цікавыя прозвішчы "Базылеў", "Габрусеў", "Марцалеў", "Каралёў"... - гэта Магілёўшчына, Гомельшчына А ячшэ "Сяргей", "Борыс" - Гарадзеншына А яшчэ "Марыніч", ""Кацярыніч" - ? ня ведаю дзе
6
Алесь Яжэвіч / адказаць
27.04.2013 / 21:58
Спадар Палівач, да гэтага часу (1738, 1765 і т.д.) ўжо адбыліся падзелы Рэчы Паспалітай, і вось рускія якраз ва Ўсходняй Беларусі і мянялі неблагозвучные нярускія прозвішчы на нармальныя рускія альбо, калі корань прозвішча не выклікаў пярэчанняў, дык проста абсякалі іч: Карповіч - Карпов, Антановіч - Антонов... Усё патрэбна вярнуць назад, Вы ж ня супраць?
0
Андрей / адказаць
27.04.2013 / 22:07
Скажу сразу большое спасибо редакции за статью. Интересно было очень прочитать, хотя во многих аспектах посмею не согласиться с автором. Но все таки пишите по-больше таких артикулов, Беларусы должны знать свою историю и свое происхождение. Мне лично очень интересна тема происхождения наших фамилий, по возможности стараюсь посещать наш НИАБ, изучаю свой радавод. Если бы большинство беларусов занялось тем же, то мы точно как нация стали бы сильнее, так как много нового и интересного бы открыли себе. По поводу фамилий приведу пример насчет современного Березинского района. Скажу так, что фамилии у местных селян были уже в 16 веке, имхо. Приведу пример из актовых книг минского гродского суда. В декретовом акте между панами Рагозами и поддаными Свислоцкой волости об Острове над Березиной от 1561 года для разбора дела на эту землю выезжали сами секретарь господарски Миколай Нарушевич и маршалок господарски Григор Валович. Вообщем в этих "разборках" кому принадлежит кусок земли в качестве свидетелей от селян волости Свислоцкого Замка выступали такие селяне как, Сцепан Пашкевич, Иван Вихторович, Сашко Кристич, Максим Покосыч, Артем Байбонда. В данном случае Байбонда и Покосыч я считаю уже фамилии, а не происхождение от имени отца. Да и Кристич возможно тоже. Написал дословно как написано в акте на польском языке с пояснением, что это копия сделана с акта который " писан по руску". Так что наши фамилии, я считаю возможно гораздо старше, чем думает сам автор и большинство из нас. И знаете я этим горжусь. А например на землях бывшей Якшицокй волости, и Борятичской фамилии крестьян согласно инвентарю 1731 года сохранились до наших дней.
0
Беларус Крыўскі / адказаць
27.04.2013 / 22:41
Каб хто мне падказаў этымалогію майго прозвішча: "Сабінскі". Сам я родам з Магілёўшчыны.
6
Якуб / адказаць
27.04.2013 / 22:53
неправильная статья! Пачаму нет Лукашэнка? Жэстачайшэ наказаць автара
0
2 Шпак / адказаць
27.04.2013 / 23:42
жвірбля ад літоўск. жвірбліс 'верабей'
2
барбос / адказаць
27.04.2013 / 23:54
>Цікава, калі маё прозвішча аканчваецца на -ева, - то я руская? Але мае продкі жылі на Гомельшчыне дакладна вядома з 18 стагодзя. Тады як раз адбывалася акупацыя нашых земляў Расеяй. Так што... не выключаю, што вашыя подкі маглі прыйсці сюды ўслед за расейскімі жаўнерамі...
0
Polka / адказаць
28.04.2013 / 00:01
2 шпaк Żvirblis – пa лiтoўcкy вaрaбeй.
1
Митяй2 / адказаць
28.04.2013 / 07:37
Да Алеся Мяжевіча! Вы хоть и интересуетесь этой темой, но явно в одну сторону. Вы не затронули фамилии в период российской оккупации, когда фамилии переписывались на их лад, крестьян высылали в Россию и там, естественно менялись фамилии! А по поводу -ов, -ев отсылаю Вас к Метрикам ВКЛ! Внимательно почитайте там фамилии и Вы ..... сделаете для себя открытие (наверное), что в ВКЛ то ж была шляхта с фамилиями на -ов, -ев! Сходите в любой книжный магазин, там метрики стоят, никто не покупает, а я захожу почитать, как в библиотеку! Поэтому пофиг-не пофиг, а факт - вещь упрямая! К тому же один, только мне известный, дворянский род России происходит из Литвы (не Летувы), но фамилия на -ов, думаю, что такой род не один и кстати в Империи гордились происхождением из Литвы, не забывайте об этом! Кривичи расселялись не только на территории Беларуси (Литвы), их ареал простирался дальше Смоленска, Пскова, до Новгорода и Твери - это раз, Радимычи и Вятичи - родственники, так как происходят от братьев Радима и Вятко, пришедших, кстати, по летописи, из Ляшеских земель! Читайте книжки, граждане!
0
раніца / адказаць
28.04.2013 / 08:46
Мяне заўсёды цікавіла паходжаньне прозьвішча Скарына. Я праводзіла свае росшукі - без слоўнікаў ды энцыкляпедый.. Хіба мо зараз наведаю вікіпедыю:-) І вось, шчэ да гэтага мо наведаньня, прыйшла да высновы, што прозьвішча Скарына ўтворана ад роду заняткаў нейкага з продкаў нашага першадрукара. Спадзяюся, што продак той скараў дрэва, а не народ... Здзіраў кару з дрэваў - дзеля далейшага выкарыстаньня драўніны, а не драў па тры скуры налогу-даніны - з чалавека.. А можа і наўпрост - здымаў ды абрабляў скуру з жывёлаў... Звычайная праца. Так ці інакш, а рыхтаваўся да нараджэньня свайго нашчадка - папера, пергамент, дзяржава.:-)
1
Алесь Яжэвіч / адказаць
28.04.2013 / 09:24
Шэраг прозвішчаўтваральных суфіксаў тыповыя для нас і суседзяў. Так, прозвішчы без канчаткаў, на ак/як/ік/ык, А ТАКСАМА ПРОЗВІШЧЫ НА ЕЦ зьяўляюцца агульнымі для нас, палякаў і ўкраінцаў; на ушк/юшк-а, бут, эйк/ейк-а, эйш/ейш-а, з канчаткамі а/я – для нас і літоўцаў. Прозвішчы на ун/юн, а таксама двукарэнныя прозвішчы з канчаткамі а/я ці бяз іх – украінскія: Двигун, Чорновіл. У рускіх двукарэнныя прозвішчы заканчваюцца на ов/ин: Черномырдин. На жаль, учора ў спешцы адказаў крыху памыліўся з датай Падзелу, аднак сам факт гвалтоўнай русыфікацыі нашых прозвішч пасля 1. Падзелу 1772г. - справа агульнавядомая, і беларусы, безумоўна, мусяць пазбавіць сябе ад гэтага гвалту. Вось што пісаў даследчык нашых прозвішч Вадзім Дзеружынскі: "Пры першым падзеле Рэчы Паспалітай былі раздадзены новыя прозвішчы ліцвінам-беларусам, жыхарам цяперашніх Віцебскай, Магілёўскай, Гомельскай абласцей. Гэтыя прозвішчы былі на расійскі манер, а сама працэдура раздачы прозвішчаў мела характар этнічнага генацыду". Да гэтага, згодна даследаванням М.В. Бірылы, у ВКЛ на 1500 чалавек звыш 1200 насілі прозвішчы на овіч/іч, усяго каля 50 чалавек (пэўне ж, рускіх! – А.Я.) мелі прозвішчы на ов, ин.
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера