Даслаць навіну
Знайсці
27.03.2013 / 02:10 167

Русацэнтрысты растворацца ў беларусах

Піша Паўліна Моргун.

Ці ёсць беларусы нацыяй? Паводле азначэння, нацыя — гэта супольнасць людзей, аб’яднаных супольнай мовай, культурай і адным нацыянальным міфам. Большасць экспертаў адказвае на пастаўленае напачатку пытанне адмоўна, гаворачы, што беларусы — яшчэ няспелая нацыя і нацыятворчыя працэсы ў беларусаў яшчэ не завершаныя.

Патрыёты супраць русацэнтрыстаў

За 20 гадоў незалежнасці ў Беларусі так і не склалася новая нацыянальная ідэалогія, яе падмяняе эксплуатацыя старых савецкіх міфаў пра Айчынную вайну і стабільнасць. Працягваецца змаганне двух ідэалагічных станаў. Першы — лагер беларускіх нацыяналістаў, другі — лагер русацэнтрыстаў (азначэнне Аляксея Ластоўскага).

Патрыятычны лагер лічыць беларусаў нашчадкамі гістарычных ліцвінаў, ВКЛ — беларускай дзяржавай, а беларускую мову разглядае як безумоўную каштоўнасць і нацыянальны код.

Русацэнтрысты займаюць супрацьлеглую пазіцыю. На іх думку, беларусы — гэта галіна рускага народа, часова адарваная ад расійскай дзяржавы. Гісторыя Беларусі непадзельна звязаная з гісторыяй Расіі, а беларуская мова разглядаецца імі як чужы нацыянальны код, інтрыга палякаў.

Гэтыя два лагеры — не проста два клубы інтэлектуалаў, якія спрачаюцца паміж сабою ў віртуальнай прасторы. Гэта вялікія «партыі» са сваімі адкрытымі і сукрытымі прыхільнікамі ў дзяржаўных органах, сілавых структурах і медыях.

Падзел на «ліцвінаў» і «рускіх» першы раз праявіўся яшчэ ў XV ст., калі Свідрыгайла развязаў грамадзянскую вайну за ўладу з Жыгімонтам. Ліцвіны перамаглі ў гэтай вайне, і Жыгімонт выдаў прывілей, які ўраўноўваў у правах каталікоў і праваслаўных, што ўратавала краіну ад развалу.

Падзел на прарускую і патрыятычную партыі ішоў праз усю гісторыю ВКЛ. Згадаем Барскую і Таргавіцкую канфедэрацыі, паўстанцаў Каліноўскага і памагатых Мураўёва, БССР і БНР.

У сучаснай Беларусі размежаванне пачалося адразу пасля распаду СССР. Спачатку патрыёты ўзялі ініцыятыву ў свае рукі і да рэферэндуму 1995 г. вялі рэй у Беларусі. Рэферэндум паказаў, што не ўсе ў Беларусі хочуць незалежнай Беларусі. Але на той час большасць хацела проста назад у СССР, праекту «рускага міру» яшчэ не існавала.

Пасля няўдалага паходу на Крэмль і стабілізацыі беларускай дзяржаўнасці, афіцыйныя беларускія ўлады заявілі, што беларусы — гэта рускія са знакам якасці. Гэта быў адбітак мыслення новых русацэнтрыстаў у Беларусі. Праўда, далей за словы справа не пайшла.

Рэч у тым, што галоўная мэта Лукашэнкі — захаванне сваёй улады, таму для яго і патрыёты, і русацэнтрысты ўяўляюць небяспеку.

Першыя спрыяюць нацыянальнай кансалідацыі беларусаў, ствараюць моцную грамадзянскую супольнасць, што ўяўляе небяспеку для савецкай аўтакратыі.

Калі б заўтра пачалі весці рэй у кіраўніцтве краіны другія, то паслязаўтра ў прэзідэнцкім палацы мог бы сесці які-небудзьгенерал-губернатар з Мухасранску. Таму сёння улады праводзяць палітыку «ні вашым, ні нашым».То адным кінуць костку, то другім. Рэабілітавалі нацыянальны герб «Пагоня», зрабіўшы яго гербам Віцебскай вобласці.

У кіраўніцтве краіны сёння суіснуюць прыхільнікі як патрыётаў, так і русацэнтрыстаў. Дастаткова згадаць стваральніка праграмы «Замкі Беларусі» Латушку і яе крытыка Крыштаповіча.

Якая будучыня?

Але што далей? Як будуць развівацца падзеі? Хто будзе мець большы ўплыў? Цяжка адказаць адназначна. На сёння ні адна з гэтых ідэалогій не знайшла падтрымкі ў большасці грамадства, якое жыве сваімі спажывецкімі інтарэсамі.

Патрыёты — гэта пераважна прыхільнікі інтэграцыі з ЕС. Рускі лагер выступае за інтэграцыю з Расіяй. Пры гэтым асноўны падзел ідзе не паводле мовы, а паводле бачання нацыянальнай гісторыі і будучыні краіны.

На паўночным захадзе краіны дамінуюць патрыёты, на паўднёвым усходзе — русацэнтрысты. Але яўнага геаграфічнага падзелу, у адрозненне ад Украіны, у нас няма. Нярэдка мяжа праходзіць праз сем’і.

У будучыні дзеля захавання Беларусі дзвюм групоўкам трэ’ будзе дамаўляцца. Гэта цяжкі працэс, бо гэтыя дзве палітычныя нацыі маюць розныя ідэалогіі, версіі гісторыі, сімволіку і любяць розныя мовы. Тым не менш, канвергенцыя вельмі імаверная, бо перавагі ад наяўнасці сваёй дзяржавы пераважваюць імперскую настальгію.

Паўліна Моргун, Баранавічы

0
как-то так / адказаць
02.04.2013 / 20:43
За 20 гадоў незалежнасці ў Беларусі так і не склалася новая нацыянальная ідэалогія Но идеологии нет и в России, которая наклоняет Беларусь. Ну скупят они национальное достояние в виде заводов. Ну и что? Свои воры сердцу милее? А то что Лукашенка за власть держится и ему на всё остальное наплевать, ну так он же свой в доску.
0
Развод. / адказаць
02.04.2013 / 20:55
Ну скупят они национальное достояние в виде заводов. Ну и что? А дзе там у расеі прыватнае. Прыватнае ў Амэрыку ўцякае, ці Лёндан, як беразоўскі. Беларусь. Сюды арда лезе, дзеля інтарэсу імпэрскага расейскай дзяржавы.Ды і чым расейцам ганарыцца апроч як : вялікія мы, нафты многа.Комплекс. Таму і падмінаюць слабейшых. А наконт злодзяў- сваіх хапае не трэба сюды расейскіх калхозьнікаў пускаць.
0
. / адказаць
02.04.2013 / 21:43
Ну какая имперскость у воров? Есть какая-то пропаганда. Пускай ей нечем гордиться. Вроде никто кроме опять же пропаганды у нас не нахваливает ее. Точно также используют ее в своих целях. Каждый человек сам делает свой выбор, сам делает добро или зло. Пусть беларусы сами друг другу поменьше зла делают. Этого будет достаточно, чтобы стать гражданами.
Паказаць усе каментары
Каб пакінуць каментар, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ JavaScript пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ, пїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ пїЅ пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ
пїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅпїЅ...
Каб скарыстацца календаром, калі ласка, актывуйце JavaScript у наладах свайго браўзера
2018 2019 2020
верасень кастрычнік лістапад
ПН АЎ СР ЧЦ ПТ СБ НД
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31